Verzekerde zorg - Hulpmiddelen algemeen

Hulpmiddelen kunnen het leven met een beperking makkelijker maken. Er zijn veel verschillende hulpmiddelen. Mensen die een hulpmiddel nodig hebben, komen onder voorwaarden in aanmerking voor vergoeding uit het basispakket van de zorgverzekering. Op deze pagina staat algemene informatie over hulpmiddelen. 

Hulpmiddelen maken het leven met een beperking makkelijker

Door een ziekte of beperking kunt u een hulpmiddel nodig hebben. Dat kan tijdelijk zijn of permanent. Permanent betekent voor altijd. Het hulpmiddel maakt het voor u makkelijker om met uw beperking om te gaan. Er zijn veel soorten hulpmiddelen. Denk aan hulpmiddelen die u helpen makkelijker te bewegen of beter te zien, maar ook aan haarwerken of injectiespuiten.

Hulpmiddelen worden onder voorwaarden vergoed

Hulpmiddelen kunnen onder voorwaarden worden vergoed uit het basispakket van de zorgverzekering. Dit basispakket is hetzelfde voor iedereen die in Nederland woont of werkt.

Het is in eerste instantie aan uw zorgverzekeraar om te beoordelen of een hulpmiddel vergoed kan worden uit de hulpmiddelenzorg. De vraag is dan of het hulpmiddel onder een van de ‘functiegerichte aanspraken’ kan vallen. Deze functiegerichte aanspraken zijn vastgelegd in de wet. De beperking staat centraal in de functie. Daarnaast beoordeelt de zorgverzekeraar of een hulpmiddel voldoet aan het wettelijke criterium 'de stand van de wetenschap en praktijk'. Hiermee wordt bedoeld of het hulpmiddel bewezen effectief is. Verder kan ook worden meegewogen of vergoeding uit het basispakket noodzakelijk en uitvoerbaar is.

Voorwaarden voor hulpmiddel

Uw zorgverzekeraar kan in zijn polis voorwaarden stellen aan het vergoeden van hulpmiddelen. Bijvoorbeeld dat uw behandelend arts u het hulpmiddel moet voorschrijven. Zonder dit voorschrift krijgt u dan geen vergoeding. Naast een voorschrift hebt u soms vooraf toestemming nodig van uw zorgverzekeraar. Bekijk daarom eerst de polis van uw zorgverzekering of informeer bij uw zorgverzekeraar. Als u toestemming nodig hebt, kan de leverancier van het hulpmiddel dit voor u regelen.

Uw zorgverzekeraar kan u het hulpmiddel in eigendom geven of het aan u uitlenen. Daarnaast is het afhankelijk van het soort zorgpolis dat u hebt of u zelf kunt kiezen waar u het hulpmiddel haalt of dat u moet kiezen uit leveranciers die een contract hebben met uw zorgverzekeraar. Tot slot staan in de zorgpolis van uw zorgverzekeraar ook richtlijnen over bijvoorbeeld vervanging, wijziging of reparatie van een hulpmiddel en gebruikstermijnen.

Uw zorgverzekeraar bekijkt per aanvraag of u in aanmerking komt

Uw zorgverzekeraar zal altijd per aanvraag bekijken of u daadwerkelijk in aanmerking komt voor het hulpmiddel dat u aanvraagt. Een hulpmiddel kan worden vergoed als het geschikt is en niet onnodig duur, afgaande op de zorg die u nodig hebt. 

Daarnaast moet u ‘redelijkerwijs zijn aangewezen op’ het hulpmiddel. Dat houdt in dat u aan de volgende 3 voorwaarden voldoet: 

  • Vastgestelde zorgbehoefte. Dat houdt in dat objectief is vastgesteld dat er een medische noodzaak is voor het hulpmiddel. U hebt dus een indicatie gekregen voor een hulpmiddel van bijvoorbeeld uw zorgverlener. 
  • Adequaatheid. Dat betekent dat het hulpmiddel geschikt is om uw beperking voldoende te compenseren of op te heffen. 
  • Doelmatigheid. Daarmee bedoelen we dat het hulpmiddel niet onnodig duur is.

Als het nodig is, kan ook een reservehulpmiddel worden vergoed. Uw zorgverzekeraar beoordeelt of u redelijkerwijs bent aangewezen op een reservehulpmiddel.  

Hulpmiddelen worden voorgeschreven op basis van functie-eisen

Om te bepalen welk specifiek hulpmiddel u vergoed kan krijgen, wordt beoordeeld aan welke functie-eisen een hulpmiddel moet voldoen. Met andere woorden: wat moet het hulpmiddel kunnen? Zo krijgt u het best passende hulpmiddel, passend bij uw individuele situatie. Dat noemen wij ‘functioneringsgericht voorschrijven’. 

Met het functioneringsgericht voorschrijven wordt bepaald waar het hulpmiddel aan moet voldoen, passend bij iemands functioneringsproblemen. Vervolgens kan worden bepaald of een hulpmiddel vanuit het basispakket nodig is en welk merk en type dat dan is. Hierbij speelt doelmatigheid ook een belangrijke rol.  

Hulpmiddelen worden gebruiksklaar afgeleverd 

Een hulpmiddel moet altijd goed werken. Hulpmiddelen moeten daarom gebruiksklaar worden afgeleverd. Zo kunt u ze meteen gebruiken. Denk aan een opgeladen accu, batterijen of een oplader die aanwezig zijn en software die is geïnstalleerd. Vervanging van bijvoorbeeld batterijen of het opnieuw opladen van de accu moet u meestal wel zelf betalen. Ook de terugkerende onderhoudsbeurten bij hulpmiddelen in eigendom zijn voor eigen rekening. Meer informatie hierover staat op de pagina van het hulpmiddel.

Voor sommige hulpmiddelen betaalt u een eigen bijdrage

U betaalt voor sommige hulpmiddelen een eigen bijdrage of u krijgt een maximumvergoeding. Als voor een hulpmiddel een wettelijke eigen bijdrage of maximale vergoeding geldt, is dit vermeld op de pagina van het hulpmiddel.

Ga voor meer uitleg naar de pagina ‘eigen bijdrage’.

Voor hulpmiddelen betaalt u het verplichte eigen risico

De kosten voor hulpmiddelen vallen onder het verplichte eigen risico. Bij de hulpmiddelen waarvoor u ook een eigen bijdrage betaald, geldt:

  • eerst betaalt u de eigen bijdrage
  • het bedrag dat overblijft, valt vervolgens onder het verplichte eigen risico.

Ga voor meer uitleg naar de pagina ‘eigen risico’.

Algemeen gebruikelijke voorzieningen worden niet vergoed

Met 'algemeen gebruikelijke voorziening' wordt een hulpmiddel bedoeld dat niet direct een relatie heeft met uw beperking. Het is een hulpmiddel dat algemeen verkrijgbaar is, en min of meer bij het dagelijks leven hoort. Dit wordt niet vergoed uit het basispakket, maar moet u zelf betalen. Ook een duurzaam hulpmiddel waarvan de kosten beperkt zijn, kan als algemeen gebruikelijk worden gezien. Met duurzaam bedoelen we dat het hulpmiddel langere tijd meegaat.

Voorbeelden van 'algemeen gebruikelijke voorzieningen' zijn: 

  • computers
  • mobiele telefoons
  • petten, sjaals en mutssja’s
  • aangepaste borden, drinkbekers en bestek.

Vergoeding uit hulpmiddelenzorg of medisch-specialistische zorg

Een hulpmiddel dat u thuis gebruikt kan uit de hulpmiddelenzorg vergoed worden. U krijgt het dan door uw zorgverzekeraar vergoed. Maar soms krijgt u een hulpmiddel dat u thuis gebruikt van het ziekenhuis. Het is dan medisch-specialistische zorg. De kosten van dat hulpmiddel komen dan voor rekening van het ziekenhuis. 

Het was niet altijd duidelijk wanneer een hulpmiddel onder de medisch-specialistische zorg valt en wanneer onder de hulpmiddelenzorg. In 2009 heeft het Zorginstituut dit daarom verduidelijkt in een standpunt. Dit standpunt is verder uitgewerkt in 2012. Deze standpunten zijn nog steeds actueel. Met een stroomschema kan worden bepaald of een hulpmiddel voor rekening komt van de medisch-specialistische zorg of de hulpmiddelenzorg. Neem bij vragen altijd eerst contact op met uw zorgverzekeraar. 

Bekijk de standpunten en het stroomschema op onze website:

Pagina's over hulpmiddelen

Op onze website vindt u pagina’s die gaan over verschillende hulpmiddelen in het basispakket van de zorgverzekering. We noemen in de opsomming al deze pagina's met een directe link naar de betreffende pagina.

Wlz-zorg en hulpmiddelen

Als u thuis zorg uit de Wet langdurige zorg (Wlz-zorg) krijgt en u hebt een hulpmiddel nodig, dan kan dat hulpmiddel in aanmerking komen voor vergoeding uit het basispakket van de zorgverzekering. In dat geval gelden de algemene voorwaarden voor vergoeding die op deze pagina zijn beschreven. Op de pagina over het soort hulpmiddel staan de specifieke voorwaarden. 

Als u in een Wlz-instelling woont en daar ook wordt behandeld, dan vallen hulpmiddelen die noodzakelijk zijn voor het geven van de zorg in de instelling onder de Wlz. Daarnaast vallen roerende voorzieningen en bepaalde mobiliteitshulpmiddelen voor individueel gebruik onder de Wlz als iemand in een Wlz-instelling woont. Roerende voorzieningen zijn hulpmiddelen die door meer mensen gebruikt of hergebruikt kunnen worden, zoals een hoog-laagbed, een postoel of een verrijdbare tillift. Het gaat om hulpmiddelen die noodzakelijk zijn voor de zorgverlening of nodig zijn om iemands beperking op te heffen of te verminderen bij het gebruik van de woonruimte. 

Met een mobiliteitshulpmiddel kunt u zich in of rondom uw huis of lokale omgeving verplaatsen. Het gaat bij mobiliteitshulpmiddel uit de Wlz om de volgende middelen: 

  • een rolstoel 
  • een scootmobiel
  • een niet algemeen gebruikelijke fiets
  • een niet algemeen gebruikelijke buggy en duwwandelwagen voor minderjarigen
  • een niet algemeen gebruikelijk autostoeltje voor minderjarigen.

De hulpmiddelen die onder de Wlz vallen, hoeven niet dezelfde te zijn als de hulpmiddelen die op deze pagina zijn genoemd.

Meer informatie staat in het Wlz-kompas op de volgende pagina’s:

Ga voor uitgebreide informatie over hulpmiddelen in de Wlz naar de handreiking 'Hulpmiddelen voor cliënten met een Wlz-indicatie'.

Hulpmiddelen uit de Wmo

Het kan zijn dat een hulpmiddel vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) passender is. De gemeente waarin u woont voert de Wmo uit. Vraag dus bij uw eigen gemeente naar de mogelijkheden.

Wilt u meer informatie of hebt u vragen?

Meer weten? Op verschillende sites kunt u meer lezen over hulpmiddelen. 

Wet- en regelgeving

In de wet- en regelgeving wordt hulpmiddelenzorg benoemd in de volgende artikelen:

Over Zorginstituut Nederland

Iedereen die in Nederland woont of werkt, is verplicht om een zorgverzekering te hebben. Zorginstituut Nederland is een overheidsorganisatie. Onze belangrijkste taak is zorgen dat het basispakket van de zorgverzekering alleen behandelingen vergoedt, waarvan vaststaat dat deze écht werken en passen bij wat de patiënt nodig heeft. Wij leggen uit welke zorg deel uitmaakt van het basispakket van de zorgverzekering. En we adviseren de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) over welke zorg wel of niet thuishoort in het basispakket. De minister neemt na een advies het uiteindelijke besluit of zorg wel of niet in het basispakket komt. 

Vraag aan uw zorgverzekeraar wat u vergoed krijgt

In de polis van uw zorgverzekering staat wat uw verzekering precies vergoedt en onder welke voorwaarden. De basis hiervoor is de wet- en regelgeving. Wilt u precies weten welke zorg u in uw situatie vergoed krijgt? Neem dan contact op met uw zorgverzekeraar. Het is in eerste instantie namelijk aan de zorgverzekeraar om te beslissen:

  • of de zorg die u vergoed wilt krijgen onder de zorgpolis valt
  • of aan de eventuele overige voorwaarden van de zorgpolis is voldaan. 

Ga voor meer uitleg naar de pagina 'Zvw-algemeen: hoe werkt de Zorgverzekeringswet?'.