Samen met partijen in de zorg heeft Zorginstituut Nederland onderzocht waar mogelijkheden zijn voor verbeteringen in het zorgtraject voor mensen met psychose. In juni 2020 heeft het Zorginstituut het ‘Verbetersignalement Zorg voor mensen met psychose’ uitgebracht. Hierin staan de afspraken over verbeteringen waarmee partijen aan de slag zijn gegaan om de zorg voor mensen met deze aandoening te kunnen verbeteren. Het Zorginstituut heeft de implementatie gevolgd en waar nodig ondersteund. Het verbetertraject zit nu in de evaluatiefase. Daarin gaan we de bereikte verbeteringen evalueren en verslag doen aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS).
Verbetersignalement
In het ‘Verbetersignalement Zinnige Zorg voor mensen met psychose’ stelt het Zorginstituut samen met partijen in de zorg vast dat verbeteringen mogelijk zijn in het zorgtraject voor mensen met deze aandoening.
Verbetersignalement Zinnige Zorg voor mensen met psychose
Samen met patiënten, zorgverleners en zorgverzekeraars zijn verbeterafspraken gemaakt. De betrokken partijen hebben zich verbonden aan deze afspraken en de uitvoering ervan.
Wat gaan patiënten van de verbeteracties merken?
De benoemde onderwerpen voor verbetering zijn:
- meer mensen met psychose krijgen cognitieve gedragstherapie (CGT) als behandeling;
- meer mensen met psychose krijgen een jaarlijkse somatische screening.
Resultaten implementatiefase en monitoring
In de implementatiefase organiseerde het Zorginstituut bijeenkomsten met de betrokken partijen. Daar stemden we af hoe partijen de verbeterafspraken zijn gaan uitvoeren en welke acties hiervoor nodig waren. De verslagen van die bijeenkomsten staan in de tijdlijn en in de lijst publicaties op deze pagina. Tijdens de implementatie stuurde het Zorginstituut ook voortgangsrapportages naar de minister van VWS.
Zinnige Zorg - Voortgangsrapportage implementatiefase 2022
Passende zorg verbetertrajecten - Voortgangsrapportage implementatiefase 2023
Passende zorg verbetertrajecten - Voortgangsrapportage implementatiefase 2024
Passende zorg verbetertrajecten - Voortgangsrapportage implementatiefase 2025
Evaluatie van verbeterafspraken
Het Zorginstituut verwacht dat het toepassen van de verbeterafspraken een positieve invloed heeft op de kwaliteit van zorg voor mensen met psychose. En op de toegankelijkheid en betaalbaarheid van die zorg. De evaluatie vindt plaats in samenspraak met de betrokken partijen. We evalueren of de afspraken worden nageleefd. En welke leerervaringen dat opleverde. Ook beschrijven we de vervolgstappen voor de toekomst. Het Zorginstituut stuurt het verslag van de evaluatie naar de minister van VWS.
Van Zinnige Zorg naar Passende zorg verbetertrajecten
De activiteiten in deze verbetertrajecten zijn onderdeel van de inspanningen van het Zorginstituut Nederland om passende zorg te bevorderen. In het programma ‘Zinnige Zorg’ van Zorginstituut Nederland is de laatste jaren al veel voorwerk gedaan. De verbetersignalementen beschrijven concrete verbeterafspraken over effectieve en kwalitatief goede zorg, die op de juiste plek wordt geleverd en samen met de patiënt tot stand komt. Ook voor preventie is aandacht. Omdat het implementeren van verbeterafspraken leidt tot daadwerkelijke veranderingen die bijdragen aan passende zorg, verandert de naam van Zinnige Zorg naar ‘Passende zorg verbetertrajecten’.
Meer informatie
Hebt u vragen over het Passende zorg verbetertraject Psychose? Mail uw vraag dan aan Koen Böcker via ons contactformulier.
Tijdlijn
Overzicht van belangrijke stappen in de evaluatiefase Psychose en de daaraan voorafgaande implementatie- en verdiepingsfase.
Op 16 december 2025 publiceerde het Zorginstituut de rapportage over de voortgang van de implementatiefase.
Passende zorg verbetertrajecten - Voortgangsrapportage implementatiefase 2025
Op 1 december 2023 publiceerde het Zorginstituut de voortgangsrapportage van de implementatiefase.
Passende zorg verbetertrajecten - Voortgangsrapportage implementatiefase 2023
Omdat het implementeren van verbeterafspraken leidt tot daadwerkelijke veranderingen die bijdragen aan passende zorg, verandert de naam van Zinnige Zorg naar ‘Passende zorg verbetertrajecten’.
In juli 2022 hebben we een digitaal overzicht gepubliceerd met 9 praktijkvoorbeelden voor de toepassing van somatische screening bij mensen met een psychose of een andere ernstige psychische aandoening. Dit overzicht kan behandelaren helpen om vaker een somatische screening toe te passen:
Op 2 november 2020 vond de startbijeenkomst van de implementatiefase plaats. In deze bijeenkomst hebben we samen met de betrokken partijen de verbeterafspraken nader uitgewerkt.
Het Zorginstituut heeft het definitieve 'Verbetersignalement Zinnige Zorg voor mensen met psychose' gepubliceerd. Hierna kunnen de betrokken partijen de afgesproken verbeteringen gaan uitvoeren. Dit gebeurt in de volgende fase van het project (implementatiefase).
De uitkomsten van het verdiepingsonderzoek en de vervolgbijeenkomst met partijen worden verwerkt in het ‘Verbetersignalement - Zorg voor mensen met psychose’. De partijen krijgen het concept-verbetersignalement in februari 2020 ter consultatie aangeboden.
Tijdens deze bijeenkomst hebben we de resultaten van het verdiepingsonderzoek gepresenteerd en samen met partijen de eerste aanzet tot verbeteracties gemaakt.
Zinnige Zorg - Verslag vervolgbijeenkomst (incl. praatplaat) verdiepingsfase PTSS en Psychose
Tijdens deze fase is het onderzoek naar mogelijke verbeteringen uitgevoerd.
Vanaf november 2018 zijn we gestart met het verdiepende onderzoek, deels intern en deels via een dynamisch aankoopsysteem (DAS).
De betrokken partijen en het Zorginstituut hebben de thema’s binnen het zorgtraject besproken waar de zorg zinniger kan. Ook werd de eerste aanzet gegeven voor het opstellen van onderzoeksvragen voor nader doelgericht onderzoek.
Zinnige Zorg - Verslag startbijeenkomst verdiepingsfase Psychose
Na consultatie van het veld is het screeningsrapport vastgesteld door de Raad van Bestuur van het Zorginstituut. Hiermee is de screeningsfase afgerond. De zorgtrajecten Psychose en PTSS gaan door naar de verdiepingsfase. Er zijn aanwijzingen dat de kwaliteit en doelmatigheid van zorg voor patiënten in deze trajecten nog beter kan. Het definitieve screeningsrapport wordt aangeboden aan de partijen in de GGZ en aan de minister voor Medische Zorg en Sport.
Zinnige Zorg - Rapport screeningsfase Systematische analyse Geestelijke Gezondheidszorg
Het Zorginstituut heeft het concept-screeningsrapport opgesteld, met een meer uitgebreide beschrijving en uitwerking van de geprioriteerde signalen. Voor deze uitwerking werkte het team samen met experts uit de GGZ. Hieruit volgde welke onderwerpen binnen de GGZ uitnodigden tot verder onderzoek in de verdiepingsfase. Het concept-screeningsrapport is voor consultatie naar de partijen gestuurd.
Tijdens deze bijeenkomst bespraken we met bestuurlijke vertegenwoordigers van partijen de opgehaalde verbeterpunten. Voor 9 verbetersignalen was er een redelijke kans dat ze bij nader onderzoek zouden leiden tot een substantiële verbetering in de zorg voor patiënten. Het doel was om samen tot een prioritering te komen van onderwerpen voor nader onderzoek.
Lijst met verbetersignalen Zinnige Zorg - GGZ
Nieuwsbrief Zinnige Zorg - GGZ september 2017, met verslag van de tweede screeningsbijeenkomst
Het Zorginstituut voerde een groot aantal gesprekken met experts en patiënten, deed literatuuronderzoek en analyseerde data. Dit resulteerde in de longlist van 45 signalen, onderwerpen uit de GGZ waar de zorg beter kan of meer gepast gebruik kan worden bereikt.
Zoals aangekondigd tijdens de startconferentie is eind maart 2017 een brief verstuurd naar partijen. De GGZ-partijen zijn uitgenodigd om voor 15 mei 2017 zelf onderwerpen aan te dragen.
Officiële start van het programma Zinnige Zorg GGZ. In 2016 inventariseerde Zorginstituut Nederland samen met GGZ-partijen onderwerpen om in het traject Zinnige Zorg GGZ op te pakken. De thema's die hieruit naar voren kwamen zijn op 19 januari 2017 tijdens de startconferentie gepresenteerd aan bestuurlijke vertegenwoordigers van GGZ partijen. Dit waren de volgende thema´s:
- Diagnostiek GBGGZ/GGGZ
- Op- en afschalen
- Samenwerking tussen domeinen
- Implementatie richtlijnen en zorgstandaarden
- GGZ in de huisartsenpraktijk
- Farmacotherapie
- E-Mental Health bij behandeling
- GGZ en licht verstandelijke beperking
- GGZ en somatiek
- Shared Decision Making (SDM)
Presentatie startconferentie Zinnige Zorg - GGZ 19 januari 2017
In augustus 2016 werd het programma Zinnige Zorg GGZ aangekondigd door middel van een brief en startte de voorbereidende fase.
Betrokken partijen
- Federatie Medisch Specialisten (FMS)
- GGZ Nederland
- InEen
- Landelijk Platform GGz (LPGGz)
- Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV)
- Landelijke Vereniging POH-GGZ
- Landelijke Vereniging van Vrijgevestigde Psychologen & Psychotherapeuten (LVVP)
- Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG)
- Nederlands Instituut voor Psychologen (NIP)
- Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra (NFU)
- Nederlandse Vereniging van Pedagogen en Onderwijskundigen (NVO)
- Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ)
- Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP)
- Nederlandse Vereniging voor Psychotherapie (NVP)
- P3NL
- Patiëntenfederatie Nederland
- Platform MEER GGz
- Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN)
- Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG)
- Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (V&VN)
- Zorgverzekeraars Nederland (ZN)