Samen met partijen in de zorg heeft Zorginstituut Nederland onderzocht waar mogelijkheden zijn voor verbeteringen in het zorgtraject voor vrouwen met de baarmoederhalsafwijking CIN. In het najaar van 2019 heeft het Zorginstituut het ‘Verbetersignalement Baarmoederhalsafwijking CIN’ uitgebracht. Hierin staan de afspraken over activiteiten waarmee partijen aan de slag zijn gegaan om de zorg voor vrouwen met de baarmoederhalsafwijking CIN te kunnen verbeteren. Het Zorginstituut heeft de implementatie gevolgd en waar nodig ondersteund. In december 2023 verscheen deel 1 van de evaluatie over de mate waarin verbeteringen zijn doorgevoerd. In 2025 verschijnt deel 2 over de effecten op de zorg voor vrouwen met CIN en de bijbehorende kosten.
Verbetersignalement
In het ‘Verbetersignalement Baarmoederhalsafwijking CIN’ heeft het Zorginstituut samen met patiënten, zorgverleners en andere betrokken partijen in beeld gebracht welke verbeteringen noodzakelijk zijn in het zorgtraject voor vrouwen met de baarmoederhalsafwijking cervicale intra-epitheliale neoplasie (CIN). Zo’n afwijking kan bijvoorbeeld gevonden worden in het uitstrijkje bij het bevolkingsonderzoek. Ook zijn verbeterafspraken gemaakt. De betrokken partijen hebben zich verbonden aan het uitvoeren van deze afspraken.
Verbetersignalement Baarmoederhalsafwijking CIN
Wat gaan vrouwen van de verbeteracties merken?
De benoemde onderwerpen voor verbetering zijn:
- de richtlijn beter volgen, om de zorg bij de behandeling te verbeteren;
- de zorg in het vervolgtraject uniformer maken;
- de vrouw beter informeren om samen te kunnen beslissen.
Resultaten implementatiefase en monitoring
In de implementatiefase organiseerde het Zorginstituut bijeenkomsten met de betrokken partijen. Daar stemden we af hoe partijen de verbeterafspraken zijn gaan uitvoeren en welke acties hiervoor nodig waren. De verslagen van die bijeenkomsten staan in de tijdlijn en in de lijst publicaties op deze pagina. Tijdens de implementatie stuurde het Zorginstituut ook voortgangsrapportages naar de minister. Ook deze staan in de tijdlijn en in de lijst publicaties.
Na de laatste implementatiebijeenkomst in december 2022 zijn er nog 2 publicaties verschenen die bij de implementatiefase horen:
- Een wetenschappelijk artikel (in het Engels) over de ontwikkeling van een praktijkspiegel die per kliniek inzicht geeft in de gekozen behandelingen, uitkomsten van de behandeling en nazorg bij CIN. Deze praktijkspiegel maakt gebruik van gegevens die al geregistreerd worden en veroorzaakt geen extra registratielast. De spiegelinformatie bestaat uit figuren en tabellen en geeft aan hoe een kliniek presteert ten opzichte van andere klinieken. Naar verwachting gaat de praktijkspiegel een rol spelen in verbeteren van de kwaliteit van zorg en in de evaluatie van de effecten van dit Zinnige Zorg-traject.
- Een haalbaarheidsstudie naar een landelijke registratie van uitslagen van colposcopie. Dit is een kijkonderzoek van de baarmoederhals. Het advies is om de registratie van colposcopie op te zetten en in de toekomst extra indicatoren over de behandeling van CIN toe te voegen aan de praktijkspiegel.
Haalbaarheidsstudie landelijke registratie colposcopie
Rapportages evaluatie
Het Zorginstituut verwacht dat de implementatie van deze verbeteringen een positieve invloed heeft op de kwaliteit van zorg en de gezondheidsuitkomsten voor vrouwen met de baarmoederhalsafwijking CIN. De verwachting is ook dat de verbeteringen leiden tot het vermijden van onnodige kosten. In 2023 hebben we de implementatie van de verbeteracties geëvalueerd. Daarbij zijn we nagegaan hoe betrokken partijen de verbeterafspraken hebben uitgevoerd. De belangrijkste conclusie uit het rapport is dat de betrokken partijen er grotendeels in zijn geslaagd de gemaakte verbeterafspraken uit te voeren.
Evaluatie Passende zorg verbetertraject Baarmoederhalsafwijking CIN - deel 1
Begin 2025 zijn we gestaart met deel 2 van de evaluatie. Daarin doen we onderzoek naar de effecten van de uitgevoerde verbeterafspraken op het zorggebruik voor vrouwen met de baarmoederhalsafwijking CIN en de bijbehorende kosten.
Systematische analyse gynaecologische zorg
Op het gebied van gynaecologische zorg loopt nog een ander Passende zorg verbetertraject, namelijk Bekkenbodemklachten.
Van Zinnige Zorg naar Passende zorg verbetertrajecten
De activiteiten in deze verbetertrajecten zijn onderdeel van de inspanningen van het Zorginstituut Nederland om passende zorg te bevorderen. In het programma ‘Zinnige Zorg’ van Zorginstituut Nederland is de laatste jaren al veel voorwerk gedaan. De verbetersignalementen beschrijven concrete verbeterafspraken over effectieve en kwalitatief goede zorg, die op de juiste plek wordt geleverd en samen met de patiënt tot stand komt. Ook voor preventie is aandacht. Omdat het implementeren van verbeterafspraken leidt tot daadwerkelijke veranderingen die bijdragen aan passende zorg, verandert de naam van Zinnige Zorg naar ‘Passende zorg verbetertrajecten’.
Voor informatie
Hebt u vragen over het Passende zorg verbetertraject Baarmoederhalsafwijking CIN? Mail uw vraag dan via ons contactformulier.
Tijdlijn
Overzicht van belangrijke stappen in de evaluatiefase Baarmoederhalsafwijking CIN en de daaraan voorafgaande implementatie- en verdiepingsfase.
De belangrijkste conclusie uit het rapport is dat de betrokken partijen er grotendeels in zijn geslaagd de gemaakte verbeterafspraken uit te voeren.
Evaluatie Passende zorg verbetertraject Baarmoederhalsafwijking CIN - deel 1
Omdat het implementeren van verbeterafspraken leidt tot daadwerkelijke veranderingen die bijdragen aan passende zorg, verandert de naam van Zinnige Zorg naar ‘Passende zorg verbetertrajecten’.
Tijdens deze bijeenkomst hebben we de bereikte doelstellingen besproken die in de implementatiefase zijn bereikt. Daarbij hebben we in kaart gebracht welke knelpunten er nog zijn. Ook hebben we gesproken over de voorlopige doelen van de evaluatiefase, die vanaf maart 2023 start.
Zinnige Zorg - Verslag laatste bijeenkomst implementatiefase Baarmoederhalsafwijking CIN
Na deze laatste bijeenkomst zijn er nog 2 publicaties verschenen die bij de implementatiefase horen:
Op 28 november 2022 publiceerde het Zorginstituut de rapportage over de voortgang van de implementatiefase.
Tijdens deze tweede voortgangsbijeenkomst hebben we de voortgang van de implementatiefase besproken met betrokken partijen.
Zinnige Zorg - Tweede voortgangsrapportage Baarmoederhalsafwijking CIN
De conclusies van dit rapport zijn besproken met betrokken partijen. De uitkomsten van dit literatuuronderzoek zijn onderdeel van een haalbaarheidsstudie. Resultaten van deze studie zullen zodra zij bekend zijn ook op de website worden gedeeld.
Voortgangsrapportage aan de minister van VWS over wat partijen hebben bereikt tijdens de eerste periode (nov. 2019 - feb. 2021) van de implementatiefase.
Zinnige Zorg - Eerste voortgangsrapportage Baarmoederhalsafwijking CIN
Tijdens deze bijeenkomst hebben we met alle betrokken partijen de voortgang besproken van het realiseren van de verbeterafspraken.
Zinnige Zorg - Verslag vervolgbijeenkomst implementatiefase Baarmoederhalsafwijking CIN
Afstemming met de betrokken partijen over uitvoering van de verbeterafspraken en hiervoor benodigde acties. Benoemen van rollen en regie van partijen.
Zinnige Zorg - Verslag startbijeenkomst implementatiefase Baarmoederhalsafwijking CIN
Publicatie van definitieve ‘Verbetersignalement Baarmoederhalsafwijking CIN'. Hierna kunnen de betrokken partijen de afgesproken verbeteringen gaan uitvoeren. Dit gebeurt in de volgende fase van het project (implementatiefase).
Zinnige Zorg - Verbetersignalement Baarmoederhalsafwijking CIN
De betrokken partijen kregen de gelegenheid om schriftelijk te reageren op het concept-verbetersignalement, met hierin onder meer de verbeteracties zoals besproken tijdens de bijeenkomst.
In een vervolgbijeenkomst met de betrokken partijen zijn de mogelijke verbeteracties besproken. De uitkomsten van deze bespreking dienden als input voor het concept-verbetersignalement.
Zinnige Zorg - Verslag vervolgbijeenkomst Baarmoederhalsafwijkingen 28 maart 2019
Begin 2019 zijn de uitkomsten van het onderzoek geanalyseerd. Op basis hiervan heeft het Zorginstituut een voorstel gemaakt voor mogelijke verbeteracties.
In de zomer van 2018 startte het verdiepend onderzoek intern en is onderzoek uitgezet via een dynamisch aankoopsysteem (DAS). Hierin zijn de onderzoeksvragen beantwoord. Het onderzoek duurde tot en met begin 2019.
Het Zorginstituut heeft op 1 mei 2018 uit een startbijeenkomst georganiseerd. Hierin hebben de betrokken partijen en het Zorginstituut thema’s binnen het zorgtraject besproken waar de zorg zinniger kan. Met het identificeren van deze thema’s is de eerste aanzet gegeven voor het opstellen van onderzoeksvragen waarmee doelgericht onderzoek kan worden uitgevoerd.
- Zinnige Zorg - Verslag startbijeenkomst verdiepingsfase 'Zorg bij afwijkende cervixcytologie' 1 mei 2018
- Schema zorgtraject afwijkende cervixcytologie
In de screeningsfase van het project hebben we gekeken naar de ICD-10 domeinen 'Geboortezorg' (XIV N70-N98) en 'Gynaecologische aandoeningen' (XV 000-099). De uitgangspunten van het Zorginstituut daarbij waren (zoals bij elke systematische doorlichting): het perspectief van de patiënt en de zorg die deze nodig heeft. Op basis van de analyse zijn 2 onderwerpen geselecteerd voor nadere verdieping. Dit zijn zorg bij vrouwen met baarmoederhalsafwijkingen en zorg bij bekkenbodemklachten.
Betrokken partijen
- Federatie Medisch Specialisten (FMS)
- Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV)
- Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra (NFU)
- Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG)
- Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ)
- Nederlandse Vereniging voor Medische Microbiologie (NVMM)
- Nederlandse Vereniging voor Obstetrie & Gynaecologie (NVOG)
- Nederlandse Vereniging Voor Pathologie (NVVP)
- Patiëntenfederatie Nederland
- Stichting Bekkenbodem4all
- Stichting Olijf, Netwerk voor vrouwen met gynaecologische kanker
- Verpleegkundigen en Verzorgenden Nederland: Voortplanting, Obstetrie en Gynaecologie (V&VN VOG)
- Zelfstandige Klinieken Nederland (ZKN)
- Zorgverzekeraars Nederland (ZN)