Onvrijwillige zorg

Soms is het nodig dat iemand tegen zijn uitdrukkelijke wens in (Wlz-)zorg ontvangt of in een instelling wordt opgenomen. Als onvrijwillige zorg of opname noodzakelijk is vanwege een psychische stoornis, kan dat alleen op grond van een besluit van een burgemeester of met een rechterlijke machtiging. Bij mensen met een verstandelijke handicap of een psychogeriatrische aandoening komt het regelmatig voor dat zij hun wil niet kenbaar kunnen maken. Dan kan het CIZ een besluit over onvrijwillige zorg of opname nemen. Het criterium voor onvrijwillige (= verplichte) zorg is dat er ernstig nadeel dreigt voor de cliënt of zijn omgeving.

Rechtsbescherming

Tot 1 januari 2020 regelde de Wet Bijzondere Opnemingen Psychiatrische Ziekenhuizen (BOPZ) de voorwaarden waaronder mensen verplicht konden worden opgenomen en welke rechtsbescherming gold voor de betrokkene. De wet BOPZ gold zowel voor cliënten met een psychische stoornis als voor cliënten met een verstandelijke handicap of een psychogeriatrische aandoening.

Vanaf 2020 geldt de Wet verplichte ggz voor cliënten met een psychische stoornis en de Wet zorg en dwang voor mensen met een verstandelijke beperking of een psychogeriatrische aandoening (zoals dementie). Met deze wetten wil de overheid de verplichte zorg meer cliëntgericht maken, dwang en drang zoveel mogelijk terugdringen en de rechtspositie van de cliënt bij onvrijwillige zorg versterken en borgen. Het criterium voor verplichte zorg is dat er ernstig nadeel dreigt voor de cliënt of zijn omgeving. Van onvrijwillige zorg mag alleen sprake zijn als het echt niet anders kan.

Het Informatiepunt dwang in de zorg geeft informatie over de nieuwe regels en het overgangsrecht rond dwang in de zorg. Het Zorginstituut zal zo spoedig mogelijk de informatie op deze pagina hierop aanpassen.