Samen met partijen in de zorg heeft Zorginstituut Nederland onderzocht waar mogelijkheden zijn voor verbeteringen in het zorgtraject voor mensen met onderste luchtweginfecties. In december 2021 heeft het Zorginstituut het ‘Verbetersignalement Onderste luchtweginfecties' uitgebracht. Hierin staan de afspraken over verbeteringen waarmee partijen aan de slag zijn gegaan om de zorg voor mensen met deze aandoening te verbeteren. Het Zorginstituut evalueert nu de implementatie. In deel 1 van de evaluatie hebben we gekeken welke verbeteractiviteiten zijn gerealiseerd en geven we handvatten voor verdere verbetering. Deel 2 over de veranderingen in zorggebruik volgt in 2027.
Verbetersignalement
In het ‘Verbetersignalement Onderste luchtweginfecties' stelt het Zorginstituut samen met partijen in de zorg vast dat verbeteringen mogelijk zijn in het zorgtraject voor mensen met deze aandoening.
Verbetersignalement Onderste luchtweginfecties
Samen met patiënten, zorgverleners en zorgverzekeraars zijn verbeterafspraken gemaakt. De betrokken partijen hebben zich verbonden aan deze afspraken en de uitvoering ervan. De verbetermogelijkheden richten zich op 3 thema's:
- Gepaste inzet van antibiotica.
- Samen beslissen en patiënteninformatie.
- Passende diagnostiek en behandeling (met uitzondering van antibiotische behandeling, zie thema 1).
Wat gaan patiënten van de verbeteringen merken?
Invoering van de vastgestelde verbetermogelijkheden uit de verbetersignalementen leiden voor patiënten tot:
- gepast gebruik van antibiotica waardoor patiënten ook in de toekomst antibiotica kunnen blijven gebruiken;
- geen onnodig diagnostisch onderzoek;
- betere informatie over de behandelopties en het herstel;
- een grotere betrokkenheid bij de behandeling;
- sneller herstel en reëlere verwachtingen over het herstel;
- gepaste inzet van behandeling waardoor patiënten minder bijwerkingen en complicaties ervaren.
Resultaten implementatiefase en monitoring
In de implementatiefase organiseerde het Zorginstituut bijeenkomsten met de betrokken partijen. Daar stemden we af hoe partijen de verbeterafspraken zijn gaan uitvoeren en welke acties hiervoor nodig waren. De verslagen van die bijeenkomsten staan in de tijdlijn en in de lijst publicaties op deze pagina. Tijdens de implementatie stuurde het Zorginstituut ook voortgangsrapportages naar de minister van VWS:
Zinnige Zorg - Eerste voortgangsrapportage implementatie Onderste luchtweginfecties
Passende zorg verbetertraject Onderste luchtweginfecties - tweede voortgangsrapportage
Passende zorg verbetertraject Onderste luchtweginfecties - derde voortgangsrapportage
Zinnige Zorg - Voortgangsrapportage implementatiefase 2022
Passende zorg verbetertrajecten - Voortgangsrapportage implementatiefase 2023
Passende zorg verbetertrajecten - Voortgangsrapportage implementatiefase 2024
Passende zorg verbetertrajecten - Voortgangsrapportage implementatiefase 2025
Evaluatie van verbeterafspraken
Het Zorginstituut verwacht dat het toepassen van de verbeterafspraken een positieve invloed heeft op de kwaliteit van zorg voor mensen met onderste luchtweginfecties. En op de toegankelijkheid en betaalbaarheid van die zorg. De evaluatie vindt plaats in 2 delen, in samenspraak met de betrokken partijen.
In deel 1 evalueerden we of de implementatie is gelukt. En welke leerervaringen dat opleverde. Ook hebben we de handvatten voor de toekomst beschreven. Deze bevindingen staan in een digitale gids.
Gids Passende zorg verbetertraject voor mensen met onderste luchtweginfecties
Deel 2 volgt waar mogelijk na 2 jaar, in 2027. Hierin evalueren we de effecten op het zorggebruik met behulp van zorgdata. Het Zorginstituut stuurt het verslag van de evaluaties naar de minister van VWS.
Systematische analyse Infectieziekten
Op het gebied van infectieziekten lopen nog 2 andere Passende zorg verbetertrajecten, namelijk Middenoorontsteking bij kinderen en Urineweginfecties.
Van Zinnige Zorg naar Passende zorg verbetertrajecten
De activiteiten in deze verbetertrajecten zijn onderdeel van de inspanningen van het Zorginstituut Nederland om passende zorg te bevorderen. In het programma ‘Zinnige Zorg’ van Zorginstituut Nederland is de laatste jaren al veel voorwerk gedaan. De verbetersignalementen beschrijven concrete verbeterafspraken over effectieve en kwalitatief goede zorg, die op de juiste plek wordt geleverd en samen met de patiënt tot stand komt. Ook voor preventie is aandacht. Omdat het implementeren van verbeterafspraken leidt tot daadwerkelijke veranderingen die bijdragen aan passende zorg, is de naam veranderd van Zinnige Zorg naar ‘Passende zorg verbetertrajecten’.
Meer informatie of vragen?
Hebt u vragen over het Passende zorg verbetertraject Onderste luchtweginfecties? Mail uw vraag dan via ons contactformulier.
Tijdlijn
Overzicht van belangrijke stappen in de evaluatiefase Onderste luchtweginfecties en de daaraan voorafgaande implementatie- en verdiepingsfase.
Op 16 december 2025 publiceerde het Zorginstituut de rapportage over de voortgang van de Passende zorg verbetertrajecten.
Passende zorg verbetertrajecten - Voortgangsrapportage implementatiefase 2025
Op 14 juli 2025 publiceerde het Zorginstituut de Gids Passende zorg verbetertraject voor mensen met onderste luchtweginfecties. In deze evaluatiegids blikt Zorginstituut Nederland terug op de implementatiefase van het Passende zorg verbetertraject voor mensen met onderste luchtweginfecties.
Gids Passende zorg verbetertraject voor mensen met onderste luchtweginfecties
Op 9 december 2024 publiceerde het Zorginstituut de volgende rapportage over de voortgang van de implementatiefase.
Passende zorg verbetertrajecten - Voortgangsrapportage implementatiefase 2024
In opdracht van Zorginstituut Nederland heeft Cochrane Nederland onderzoek gedaan naar de randvoorwaarden voor Antibiotica Stewardship Teams (A-teams) in ziekenhuizen. A-teams kunnen het antibioticagebruik in ziekenhuizen verbeteren. In het rapport staat welke randvoorwaarden een gunstig effect hebben op het functioneren van de A-teams.
Rapport - randvoorwaarden voor Antibiotica Stewardship Teams
In opdracht van Zorginstituut Nederland heeft Tergooi MC onderzoek gedaan in welke mate geautomatiseerde beslisregels in Nederlandse ziekenhuizen worden gebruikt om artsen te ondersteunen bij de juiste toepassing van het vingerende antibioticabeleid. Ook had het onderzoek als doel om een gedetailleerde beschrijving te geven van de ontwikkeling en implementatie van deze beslisregels. Het onderzoek maakt deel uit van het van het passende zorg verbetertraject ‘Onderste luchtweginfecties’.
Zinnige Zorg - Rapport beslisregels voor antibiotica in Nederlandse ziekenhuizen
Op 1 december 2023 publiceerde het Zorginstituut de voortgangsrapportage van de implementatiefase.
Passende zorg verbetertrajecten - Voortgangsrapportage implementatiefase 2023
Omdat het implementeren van verbeterafspraken leidt tot daadwerkelijke veranderingen die bijdragen aan passende zorg, verandert de naam van Zinnige Zorg naar ‘Passende zorg verbetertrajecten’.
Het Zorginstituut publiceert het definitieve verbetersignalement. Hierna zullen de betrokken partijen de afgesproken verbeteringen gaan uitvoeren.
Zinnige Zorg - Verbetersignalement Onderste luchtweginfecties
Op 2 februari 2021 vond de vervolgbijeenkomst plaats. Hierin bespraken we kort de onderzoeksresultaten met veldpartijen. En creëerden we samen met veldpartijen de eerste ideeën voor verbeterafspraken.
Verslag vervolgbijeenkomst Onderste luchtweginfecties en pneumonie 2 februari 2021
IVM-rapport 2021 'Behandeling van community acquired pneumonie in het ziekenhuis'
Vanaf juli 2019 startten we het verdiepende onderzoek intern of zetten onderzoeksvragen uit via een dynamisch aankoopsysteem (DAS).
Eerste bijeenkomst met stakeholders, selecteren van onderzoeksonderwerpen.
Verslag startbijeenkomst verdiepingsfase Onderste luchtweginfecties en pneumonie 25 juni 2019
Het Zorginstituut heeft het definitieve screeningsrapport aan de minister voor Medische Zorg en Sport aangeboden. Hierna startte de verdiepingsfase.
Zinnige Zorg - Rapport screeningsfase Systematische analyse Infectieziekten
Officiële start van het project Zinnige Zorg - Infectieziekten. Tijdens de bijeenkomst hebben aanwezigen gezamenlijk 5 onderwerpen benoemd die geschikt zijn voor verdere analyse en screening. Van de bijeenkomst is een verslag gemaakt. Alle partijen hebben hierop kunnen reageren.
Verslag eerste bijeenkomst Zinnige Zorg - Infectieziekten 22 november 2018