Samen met partijen in de zorg heeft Zorginstituut Nederland onderzocht waar mogelijkheden zijn voor verbeteringen in het zorgtraject mensen met klachten vanuit de lage rug. In het voorjaar van 2021 heeft het Zorginstituut het ‘Verbetersignalement Klachten vanuit de lage rug’ uitgebracht. Hierin staan de afspraken over verbeteringen waarmee partijen aan de slag gaan om de zorg voor mensen met klachten vanuit de lage rug te kunnen verbeteren. Het Zorginstituut heeft de implementatie gevolgd en waar nodig ondersteund. Het verbetertraject zit nu in de evaluatiefase. Daarin gaan we de bereikte verbeteringen evalueren en verslag doen aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS).
Verbetersignalement
In het ‘Verbetersignalement Klachten vanuit de lage rug’ stelt het Zorginstituut samen met partijen in de zorg vast, dat verbeteringen mogelijk zijn in het zorgtraject voor mensen met klachten vanuit de lage rug.
Zinnige Zorg - Verbetersignalement Klachten vanuit de lage rug
Samen met patiënten, zorgverleners, Zorgverzekeraars Nederland en andere partijen is in beeld gebracht welke verbeteringen in de zorg noodzakelijk zijn én welke afspraken hierover zijn gemaakt. De betrokken partijen hebben zich verbonden aan deze afspraken en de uitvoering ervan.
Wat gaan mensen met klachten vanuit de lage rug merken?
De betrokken partijen hebben 2 onderwerpen voor verbetering benoemd en hierover afspraken gemaakt met elkaar. De 2 onderwerpen zijn:
- zorg in de hele keten beter afstemmen;
- voorlichting en keuze-informatie voor patiënten verbeteren.
De onderwerpen die hierbij als eerste aandacht moeten krijgen, zijn:
- verwijzingen naar de tweede lijn beter afstemmen;
- beeldvormend onderzoek beter afstemmen;
- de juiste behandeling op het juiste moment doen.
Resultaten implementatiefase en monitoring
In de implementatiefase organiseerde het Zorginstituut bijeenkomsten met de betrokken partijen. Daar stemden we af hoe partijen de verbeterafspraken zijn gaan uitvoeren en welke acties hiervoor nodig waren. De verslagen van die bijeenkomsten staan in de tijdlijn en in de lijst publicaties op deze pagina. Tijdens de implementatie stuurde het Zorginstituut ook voortgangsrapportages naar de minister van VWS.
Voortgangsrapportage over verbetertraject klachten vanuit de lage rug:
Zinnige Zorg - Eerste voortgangsrapportage implementatie Klachten vanuit de lage rug
Voortgangsrapportages over alle passende zorg verbetertrajecten:
Zinnige Zorg - Voortgangsrapportage implementatiefase 2022
Passende zorg verbetertrajecten - Voortgangsrapportage implementatiefase 2023
Passende zorg verbetertrajecten - Voortgangsrapportage implementatiefase 2024
Passende zorg verbetertrajecten - Voortgangsrapportage implementatiefase 2025
Evaluatie van verbeterafspraken
Het Zorginstituut verwacht dat het toepassen van de verbeterafspraken een positieve invloed heeft op de kwaliteit van zorg voor mensen met klachten vanuit de lage rug. En op de toegankelijkheid en betaalbaarheid van die zorg. De evaluatie vindt plaats in 2 delen, in samenspraak met de betrokken partijen.
In deel 1 evalueren we of de implementatie is gelukt en welke leerervaringen dat opleverde. Ook beschrijven we de vervolgstappen voor de toekomst. Deel 2 volgt dan waar mogelijk na 2 jaar. Hierin evalueren we de effecten op het zorggebruik. Het Zorginstituut stuurt het verslag van de evaluaties naar de minister van VWS.
Van Zinnige Zorg naar Passende zorg verbetertrajecten
De activiteiten in deze verbetertrajecten zijn onderdeel van de inspanningen van het Zorginstituut Nederland om passende zorg te bevorderen. In het programma ‘Zinnige Zorg’ van Zorginstituut Nederland is de laatste jaren al veel voorwerk gedaan. De verbetersignalementen beschrijven concrete verbeterafspraken over effectieve en kwalitatief goede zorg, die op de juiste plek wordt geleverd en samen met de patiënt tot stand komt. Ook voor preventie is aandacht. Omdat het implementeren van verbeterafspraken leidt tot daadwerkelijke veranderingen die bijdragen aan passende zorg, verandert de naam van Zinnige Zorg naar ‘Passende zorg verbetertrajecten’.
Meer informatie of vragen?
Hebt u een vraag over het Passende zorg verbetertraject Klachten vanuit de lage rug? Mail uw vraag dan aan Ingrid van Hoogstraten via ons contactformulier.
Tijdlijn
Overzicht van belangrijke stappen in de evaluatiefase Klachten vanuit de lage rug en de daaraan voorafgaande implementatie- en verdiepingsfase.
Op 16 december 2025 publiceerde het Zorginstituut de rapportage over de voortgang van de Passende zorg verbetertrajecten.
Passende zorg verbetertrajecten - Voortgangsrapportage implementatiefase 2025
In deze laatste bijeenkomst blikten we terug op de resultaten van gerealiseerde verbeteracties, initiatieven en hoe verder.
Op 9 december 2024 publiceerde het Zorginstituut de volgende rapportage over de voortgang van de implementatiefase.
Passende zorg verbetertrajecten - Voortgangsrapportage implementatiefase 2024
Op 1 december 2023 publiceerde het Zorginstituut de voortgangsrapportage van de implementatiefase.
Passende zorg verbetertrajecten - Voortgangsrapportage implementatiefase 2023
Omdat het implementeren van verbeterafspraken leidt tot daadwerkelijke veranderingen die bijdragen aan passende zorg, verandert de naam van Zinnige Zorg naar ‘Passende zorg verbetertrajecten’.
Op 15 december 2022 publiceerde het Zorginstituut de eerste rapportage over de voortgang van de implementatiefase.
Zinnige Zorg - Eerste voortgangsrapportage implementatie Klachten vanuit de lage rug
Tijdens deze bijeenkomst is gesproken over de voortgang van de implementatiefase en de stappen die partijen daarin willen nemen.
In deze bijeenkomst informeerden partijen op hoofdlijnen hoe ze de verbeterafspraken hebben opgepakt. Ook spraken over herziening van de ketenzorgrichtlijn.
Zinnige Zorg - Verslag startbijeenkomst implementatiefase Lage rug 16 september 2021
Het Zorginstituut publiceert het definitieve verbetersignalement. Hierna kunnen de betrokken partijen de afgesproken verbeteringen gaan uitvoeren. Dit gebeurt in de volgende fase van het project (implementatiefase).
Zinnige Zorg - Verbetersignalement Klachten vanuit de lage rug
Op 3 december 2020 was er een tweede vervolgbijeenkomst voor relevante partijen.
Zinnige Zorg - Verslag tweede vervolgbijeenkomst Klachten vanuit de lage rug 3 december 2020
Het concept-verbetersignalement wordt schriftelijk voorgelegd aan de betrokken partijen.
Presentatie van aanvullende analyses naar zorggebruik in de tweede lijn en toelichting op onderzoek naar digitale patiënteninformatie. Samen met de betrokken partijen hebben we gesproken over de voorgestelde verbetermogelijkheden, welke acties nodig zijn om de verbetermogelijkheden te realiseren en welke partijen betrokken worden bij de acties en welke partij als aanspreekpunt fungeert.
Zorggebruik tweede lijn door patienten met klachten vanuit lage rug
Analyse van digitale patiënteninformatie klachten vanuit de lage rug
Presentatie van de (voorlopige) onderzoeksresultaten en mogelijkheid voor alle betrokken partijen om te reageren en mee te denken.
Analyse van richtlijnen voor lage rugpijn met of zonder uitstralende pijn in het been
NIVEL-rapport Behandeling van klachten vanuit de lage rug in de eerste lijn
Analyse van richtlijnen en data ter beantwoording van de onderzoeksvragen. Het betreft analyse van nationale en internationale richtlijnen, analyse van behandel- en declaratiedata van zorg in de eerste en tweede lijn, onderzoek naar verleende zorg in de tweede lijn en analyse van landelijke patiënteninformatie.
Vanaf januari 2019 starten we het verdiepende onderzoek intern of zetten onderzoeksvragen uit via een dynamisch aankoopsysteem (DAS).
Het Zorginstituut heeft het definitieve screeningsrapport aan de minister van VWS aangeboden. Hierna start de verdiepingsfase.
Zinnige Zorg - Rapport screeningsfase Systematische analyse Ziekten van het zenuwstelsel
De geselecteerde onderwerpen worden beschreven en toegelicht in een conceptrapport. Het conceptrapport gaat voor consultatie naar de partijen.
Op deze vervolgbijeenkomst is samen met de betrokken partijen verder geïnventariseerd welke onderwerpen de beste kansen bieden op verbetering van patiëntenzorg. Op basis hiervan gaat het Zorginstituut vaststellen welke onderwerpen in de tweede, verdiepende fase van het project verder worden onderzocht.
Tijdens de startbijeenkomst hebben aanwezigen de volgende 6 onderwerpen benoemd die geschikt zijn voor verder verkennend onderzoek:
- lumbosacraal radiculair syndroom: diagnostiek met MRI en optimale ketenzorg;
- carpaletunnelsyndroom: diagnostiek met EMG en optimale ketenzorg;
- epilepsie: mogelijke onderbehandeling van psychosociale problematiek;
- lichte vorm van niet-aangeboren hersenletsel: mogelijke onderbehandeling van late gevolgen;
- zware vorm van niet-aangeboren hersenletsel: mogelijke onderbehandeling bij revalidatie;
- ziekte van Parkinson: mogelijke onderbehandeling, met name in de verpleeghuiszorg.
Het Zorginstituut heeft de onderwerpen verder verkend en de voorlopige uitkomsten daarvan aan de betrokken partijen gestuurd.
Op 30 november 2017 vond de startbijeenkomst plaats. Hierin presenteerde het Zorginstituut een lijst van 10 mogelijke onderwerpen, gebaseerd op data-analyse van DBC-gegevens en verkennende gesprekken met betrokken partijen. Tijdens de bijeenkomst hebben aanwezigen gezamenlijk 6 onderwerpen benoemd die geschikt zijn voor verdere analyse en screening. Van de bijeenkomst is een verslag gemaakt. Alle partijen hebben hierop kunnen reageren.
Zinnige Zorg - Verslag startbijeenkomst Ziekten van het zenuwstelsel 30 november 2017
Om mogelijke verbeteringen en knelpunten te inventariseren, heeft het Zorginstituut gesprekken gevoerd met inhoudelijk deskundige medewerkers van organisaties die betrokken zijn bij de zorg bij ziekten van het zenuwstelsel. Daarnaast heeft het Zorginstituut gegevens over aandoeningen van het zenuwstelsel verzameld en geanalyseerd, onder meer op basis van DBC-gegevens.
Het Zorginstituut heeft het Zinnige Zorg-project Ziekten van het zenuwstelsel eind juni aangekondigd met een brief. Daarna is de voorbereidende fase gestart.
Aankondigingsbrief Zinnige Zorg - Ziekten van het zenuwstelsel
Betrokken partijen
- Dutch Spine Society (DSS)
- Federatie Medisch Specialisten (FMS)
- Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie (KNGF)
- Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG)
- Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra (NFU)
- Nederlandse Orthopaedische Vereniging (NOV)
- Nederlandse Vereniging van Revalidatieartsen (VRA)
- Nederlandse Vereniging van Rugpatiënten 'de Wervelkolom' (NVVR)
- Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ)
- Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie (NVA)
- Nederlandse Vereniging voor Neurochirurgie (NVvN)
- Nederlandse Vereniging voor Neurologie (NVN)
- Nederlandse Zorgautoriteit (NZa)
- Patiëntenfederatie Nederland (PFN)
- Pijnpatiënten naar één stem
- Stichting Keurmerk Fysiotherapie (SKF)
- Vereniging van Oefentherapeuten Cesar en Mensendieck (VVOCM)
- Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (V&VN)
- Zelfstandige Klinieken Nederland (ZKN)
- Zorgverzekeraars Nederland (ZN)