In dit jaarverslag vat Zorginstituut Nederland het jaar 2025 samen. Hierin vertellen we over onze bijdrage aan passende zorg voor alle Nederlanders. Dit doen we in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS).
Het jaar 2025 in cijfers.
- 1 keer zetten wij onze wettelijke doorzettingsmacht in
- 2 nieuwe zorgakkoorden die ons steunen in onze amibties.
- 3 academische werkplaatsen werkte we mee samen én 1 wetenschapsdag hadden we met de NZa
- 6 adviezen bundelden we voor passende langdurige zorg
- 7 projecten voor het Toekomstbestendig stelsel geneesmiddelen
- 10-jarig jubileum vierden we van iStandaarden
- 22 collega's zijn getraind als taalcoach
- 100 geschillen in de Zvw gaven we advies over
- 72.984 volgers op LinkedIn
- 100.000 bezoekers per dag op het Farmacotherapeutisch Kompas
Zorginstituut gesteund in ambities door 2 nieuwe zorgakkoorden
2025 was het jaar van 2 nieuwe en belangrijke akkoorden over het zorgstelsel: het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) en het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (HLO). In beide akkoorden was het doel van partijen:
- het toegankelijk maken van de zorg voor iedereen in Nederland
- het verlagen van het stijgende arbeidsmarkttekort.
Het AZWA en HLO zijn aanvullend op het Integraal Zorgakkoord (IZA).
Aanvaardbare prijzen voor dure medicijnen
Het Zorginstituut zet zich in om de zorg toegankelijk en betaalbaar te houden. We zien dat dure medicijnen de beschikbaarheid van andere zorg onder druk zet. Om deze druk te verminderen, werkt het Zorginstituut samen met de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) en de Autoriteit Consument & Markt (ACM) binnen het programma Maatschappelijk Aanvaardbare Uitgaven Geneesmiddelen (MAUG). In 2025 publiceerden we een gezamenlijk advies.
- Rapport ‘Naar maatschappelijk aanvaardbare prijzen voor dure medicijnen’, waarin de 3 partijen zich bogen over de vraag: hoe krijgen en houden we maatschappelijk aanvaardbare prijzen voor dure medicijnen? In dit rapport geven we maatregelen en uitgangspunten om deze maatschappelijke afweging beter te kunnen maken.
Aanscherpen van eisen voor vergoeding uit het basispakket
Het Zorginstituut werkte in 2025 aan het verbeteren en verbreden van de toets op het basispakket (VVTB). Dit houdt in dat we de eisen aanscherpen om zorg wel of niet te vergoeden uit het basispakket van de zorgverzekering. In verschillende deelprojecten werkten we hieraan. Het is namelijk belangrijk dat in alle zorgsectoren op dezelfde manier keuzes worden gemaakt over de vergoeding van zorg. We publiceerden in 2025 de volgende publicaties:
- Praktische uitleg over pakketbeheer, waarin we korte en begrijpelijke uitleg geven over de 4 pakketcriteria die we gebruiken om te beoordelen of zorg echt in het basispakket thuishoort.
- Advies ‘Personeelsinzet en milieu meewegen bij wel of niet vergoeden zorg’, waarin een tijdelijke commissie heeft geadviseerd hoe we de inzet van schaars zorgpersoneel en milieu-impact kunnen meewegen bij de beoordeling om zorg wel of niet te vergoeden uit het basispakket van de zorgverzekering. In mei 2025 is een 3 jaar durende proefperiode gestart om bij onze besluiten ervaring op te doen met deze 2 onderwerpen.
- Handleiding 'Beoordeling van digitale en hybride zorg', waarin we beschrijven hoe zorgaanbieders, zorgverzekeraars en ontwikkelaars van digitale zorg kunnen beoordelen of digitale en hybride zorg thuishoort in het basispakket van de zorgverzekering.
- Handleiding 'Beoordeling SWP (neo)adjuvante oncologische geneesmiddelen', waarin we handvatten en aanbevelingen geven aan veldpartijen voor passende inzet van adjuvante en neoadjuvante behandelingen bij kanker.
- Module 'Beoordeling SWP moleculaire diagnostiek', waarin we uitleggen hoe betrokken partijen in de oncologie weten hoe ze het criterium ‘de stand van de wetenschap en praktijk’ (SWP) kunnen toepassen op de moleculaire diagnostiek in de precisie-oncologie.
- Rapport 'Beoordelen van effectiviteit langdurige zorg', waarin een groep zorgexperts concludeert dat het mogelijk is om interventies in de langdurige zorg te beoordelen op effectiviteit
- Rapport 'Beoordelen van noodzakelijkheid, uitvoerbaarheid en kosteneffectiviteit langdurige zorg', waarin een groep zorgexperts concludeert dat het mogelijk is om zorg in de Wet langdurige zorg (Wlz) te beoordelen op 3 pakketcriteria: noodzakelijkheid, uitvoerbaarheid en kosteneffectiviteit.
Andere belangrijke resultaten en ontwikkelingen
In 2025 heeft het Zorginstituut gewerkt aan de opvolging van de Strategische koers en de doelgroepen die daarin centraal staan. Hiermee richten we ons op de zorggebieden waar we het meeste verschil kunnen maken. We werkten aan het verbeteren van de eigen werkprocessen: bij de beoordeling van geneesmiddelen is de doorlooptijd van een proefdossier zelfs met 64% verminderd, van 99,6 naar 36,2 dagen. We werkten aan een advies over een toekomstbesteding stelsel geneesmiddelen (TSG). Dit gaat over een aanpassing aan het bestaande systeem, met als doel om nieuwe geneesmiddelen gecontroleerd toe te laten tot het basispakket van de zorgverzekering. Zo komen goede geneesmiddelen sneller beschikbaar en tegen maatschappelijk aanvaardbare prijzen. Ook kwamen we eind 2025 met een ‘getrapte aanpak’ voor de vergoeding van obesitasmedicijnen, wat betekent dat alleen 2 specifieke patiëntengroepen ervoor in aanmerking kunnen komen. De vraag naar obesitasmedicijnen in onze samenleving blijft toenemen. Daarom pleiten we voor meer aandacht voor preventie, zodat we niet medicaliseren zonder de échte oorzaak van obesitas aan te pakken.
Hieronder lichten we lichten maand-voor-maand een aantal activiteiten toe die belangrijk waren voor ons werk.
Jonge vrouwen met bepaalde borstkanker hebben een hogere overlevingskans als ze, naast hun operatie, behandeld worden met de immunotherapie pembrolizumab (Keytruda®). Zorginstituut Nederland concludeert in een herbeoordeling dat het medicijn voortaan vergoed kan worden door zorgverzekeraars. Het gaat om een behandeling van patiënten met triple-negatieve borstkanker en een hoog risico op terugkeer van de ziekte. Omdat er nog onduidelijkheden zijn over het precieze effect van de behandeling, ondersteunt het Zorginstituut vervolgonderzoek van borstkankerartsen.
- Meer weten? Lees het nieuwsbericht: Zorginstituut: borstkankermedicijn pembrolizumab vergroot overlevingskans.
- Of ga naar het LinkedIn-bericht Medicijn voor triple-negatieve borstkanker vergroot overlevingskans.
Het medicijn cilta-cel (Carvykti ®) voor de behandeling van beenmergkanker kan uit het basispakket vergoed worden als de fabrikant de hoge vraagprijs minstens 35% laat zakken. Dat adviseert Zorginstituut Nederland aan minister Agema van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Het medicijn kan het leven verlengen van mensen met de kwaadaardige beenmergziekte multipel myeloom. Dit heet ook wel de ziekte van Kahler.
- Meer weten? Lees het nieuwsbericht: Zorginstituut: medicijn beenmergkanker mag vergoed worden na prijsdaling.
- Of ga naar het LinkedIn-bericht Medicijn beenmergkanker mag vergoed worden na prijsdaling.
CGRP-remmers erenumab, fremanezumab en galcanezumab kunnen ook vergoed worden vanuit het basispakket voor mensen met ten minste 4 migrainedagen per maand. Maar de fabrikanten moeten daarvoor wel hun prijzen verlagen. Ook zijn afspraken over gepast gebruik noodzakelijk omdat de middelen maar bij 1 op de 4 mensen echt effectief zijn. Dat adviseert het Zorginstituut aan minister Agema van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS).
- Meer weten? Lees het nieuwsbericht: Zorginstituut: vergoed CGRP-remmers voor terugkerende migraine na prijsdaling.
- Of ga naar het LinkedIn-bericht Vergoed CGRP-remmers voor terugkerende migraine na prijsdaling.
Vanaf volgend jaar worden 18 complexe behandelingen bij kanker en vaatziekten alleen nog uitgevoerd in ziekenhuizen die deze ingrepen vaak doen. Dit is het resultaat van landelijke afspraken over minimale aantallen ingrepen per ziekenhuis, de zogenoemde volumenormen. Naast concentratie van zorg zal er ook spreiding plaatsvinden van minder complexe zorg. Ziekenhuizen werken op die manier samen aan de best mogelijke zorg. Dit is goed nieuws voor patiënten. Zij krijgen hiermee meer zekerheid dat deze zorg ook in de toekomst van dezelfde goede kwaliteit beschikbaar blijft.
- Meer weten? Lees het nieuwsbericht: Nieuwe afspraken over kankerzorg en vaatchirurgie.
- Of ga naar het LinkedIn-bericht Concentratie en spreiding van zorg voor mensen met kanker en vaatziekten.
Zorg voor mensen met kanker kan beter worden afgestemd op hun leven. De focus ligt nu vooral op de ziekte en behandeling, terwijl er meer aandacht zou moeten zijn voor preventie en kwaliteit van leven. In het signalement ‘Omgaan met kanker in en buiten de spreekkamer’ beschrijft Zorginstituut Nederland stappen om te komen tot meer passende zorg. Het Zorginstituut benadrukt in het signalement de noodzaak van een maatschappelijk gesprek over gezondheid in de samenleving.
- Meer weten? Lees het nieuwsbericht: Zorginstituut: meer aandacht voor leven buiten de spreekkamer bij kankerzorg.
- Of ga naar het LinkedIn-bericht Omgaan met kanker - in en buiten de spreekkamer.
Het Europese beleid om de prijzen van medicijnen voor zeldzame ziekten – weesgeneesmiddelen – omlaag te krijgen, schiet tekort. Het idee is dat de geneesmiddelen goedkoper worden door concurrentie zodra een 10 jaar durende marktbescherming voor de farmaceut is afgelopen. Maar in de praktijk werkt dat vaak niet zo. Ook jaren na het aflopen van marktexclusiviteit blijven de prijzen hoog en ontbreekt concurrentie, blijkt uit een studie van onderzoekers van Amsterdam UMC, FAST en Zorginstituut Nederland.
- Meer weten? Lees het nieuwsbericht: Prijzen geneesmiddelen voor zeldzame ziekten blijven hoog door gebrek aan concurrentie.
Zorginstituut Nederland start een 3 jaar durende proef om de inzet van schaars zorgpersoneel en milieu-impact mee te wegen bij de toelating van zorg tot het basispakket van de zorgverzekering. Personeelsschaarste is een van de grootste uitdagingen in het toegankelijk houden van de zorg. De proef moet bijdragen aan betere beslissingen over de inzet van zorgmedewerkers.
- Meer weten? Lees het nieuwsbericht: Proef Zorginstituut: personeelsinzet en milieu meewegen bij beoordeling zorg.
- Of ga naar het LinkedIn-bericht Zorginstituut gaat personeelsinzet en milieu meewegen bij beoordeling zorg.
Zorginstituut Nederland zet zijn wettelijke doorzettingsmacht in om te komen tot een kwaliteitskader fysio- en oefentherapie, waarin de kwaliteit van zorg beschreven staat. De betrokken partijen zijn het namelijk niet eens geworden over een kwaliteitskader. Mede daarom adviseert het Zorginstituut om op dit moment niets te veranderen aan de vergoeding van eerstelijns fysio- en oefentherapie. Het Zorginstituut verwacht dat het nieuwe kwaliteitskader eind 2025 af is.
- Meer weten? Lees het nieuwsbericht: Zorginstituut neemt regie over bij ontwikkeling kwaliteitskader fysio- en oefentherapie.
Zorginstituut Nederland concludeert dat een aantal dure medicijnen tegen kanker niet langer vergoed kunnen worden uit het basispakket van de zorgverzekering. Nieuwe onderzoeksresultaten tonen aan dat PARP-remmers niet voor alle patiëntengroepen leiden tot een langere overleving. Uitzondering zijn patiënten met een bepaalde genmutatie bij sommige kankervormen. Het is de eerste keer dat een groep kankermedicijnen voor een deel het basispakket uitstroomt na herbeoordeling door het Zorginstituut.
- Meer weten? Lees het nieuwsbericht: Aantal kankermedicijnen nog maar deels vergoed: alleen bij bewezen effect op overleving.
- Of ga naar het LinkedIn-bericht Kankermedicijnen met PARP-remmers nog maar deels vergoed.
Medicijnen voor 2 zeldzame aandoeningen kunnen vergoed worden uit het basispakket van de zorgverzekering, maar alleen voor een maatschappelijk aanvaardbare prijs. Dat adviseert Zorginstituut Nederland aan minister Jansen van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Het gaat om exagamglogene autotemcel (exa-cel; Casgevy®) voor de behandeling van de erfelijke bloedarmoede TDT en om omaveloxolon (Skyclarys®) voor de behandeling van ataxie van Friedreich. De prijsdaling is nodig, zodat de gezondheidswinst voor patiënten in goede verhouding staat met de kosten voor de samenleving.
- Meer weten? Lees het nieuwsbericht: Medicijnen tegen 2 zeldzame aandoeningen alleen in basispakket voor redelijke prijs.
- Of ga naar het LinkedIn-bericht Medicijnen tegen 2 zeldzame aandoeningen alleen in het basispakket na prijsdaling.
Op maandag 8 september 2025 is in Den Haag het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) door zorg- en welzijnsorganisaties en het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport ondertekend. Ook Zorginstituut Nederland werkte actief mee aan de totstandkoming ervan.
- Meer weten? Lees het nieuwsbericht: Zorginstituut: aan de slag met Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord.
- Of ga naar het LinkedIn-bericht "Met het AZWA kunnen we veel winst behalen".
Er komen steeds meer nieuwe medicijnen voor de behandeling van kanker in een vroeg stadium. Deze worden ingezet bij een operatie waarbij de tumor wordt verwijderd: ervoor, erna of allebei. Na een operatie zijn iemands overlevingskansen meestal groot. Aanvullende behandelingen worden ingezet om die te maximaliseren. Maar bij veel patiënten laten de nieuwe medicijnen geen verschil zien. Er is bij hen sprake van overbehandeling plus bijwerkingen die hun kwaliteit van leven kunnen verminderen. Dit schrijft Zorginstituut Nederland in het rapport ‘Pakketbeheer (neo)adjuvante oncologische geneesmiddelen’.
- Meer weten? Lees het nieuwsbericht: Zorginstituut: veel kankerpatiënten na operatie mogelijk beter af zonder extra behandeling.
- Of ga naar het LinkedIn-bericht Veel kankerpatiënten na operatie mogelijk beter af zonder extra behandeling.
Zorginstituut Nederland hanteert een ‘getrapte aanpak’ bij de beoordeling van nieuwe obesitasmedicijnen voor toelating tot het basispakket van de zorgverzekering. Binnenkort start de beoordeling van Wegovy en Mounjaro. Bij deze medicijnen wordt voorlopig alleen gekeken naar de effectiviteit en gezondheidswinst voor 2 verschillende patiëntengroepen. Dit zijn mensen met een BMI vanaf 30 met ziektes die daarmee samenhangen, en mensen met ernstige of zeer ernstige obesitas met een BMI vanaf 35.
- Meer weten? Lees het nieuwsbericht: Zorginstituut: obesitasmedicijnen eerst beschikbaar voor mensen met hoogste ziektelast.
- Of ga naar het LinkedIn-bericht Duidelijkheid over beoordeling nieuwe obesitasmedicijnen.
Mensen met complexe psychische problemen moeten soms maanden wachten op behandeling in de geestelijke gezondheidszorg. Zorgpartijen en Zorginstituut Nederland willen deze wachttijd korter maken en zorgen dat mensen alvast zinvolle ondersteuning of behandeling krijgen. Daarom werken zij samen aan het beter beschikbaar maken van groepsbehandelingen en ‘voorzorg mentale gezondheid’. Deze onderwerpen staan met nog 3 andere onderwerpen op de pakketagenda passende zorg 2026-2028. Dit is een agenda van samenwerkende zorgpartijen om passende zorg te bevorderen en niet-passende zorg tegen te gaan.
- Meer weten? Lees het nieuwsbericht: Sneller hulp in de ggz: groepsbehandeling en voorzorg op gedeelde zorgagenda.
- Of ga naar het LinkedIn-bericht 5 onderwerpen met prioriteit op de pakketagenda 2026-2028.