Samen met partijen in de zorg heeft Zorginstituut Nederland onderzocht waar mogelijkheden zijn voor verbeteringen in het zorgtraject voor mensen met een licht verstandelijke beperking (LVB) en een gezondheidsprobleem. In januari 2022 heeft het Zorginstituut het ‘Verbetersignalement Zorg voor mensen met een LVB en een gezondheidsprobleem’ uitgebracht. Hierin staan de afspraken waarmee partijen aan de slag gaan om de zorg rond LVB te verbeteren. Het Zorginstituut evalueert nu de implementatie. We hebben gekeken welke verbeteractiviteiten zijn gerealiseerd en geven handvatten voor verdere verbetering.
Verbetersignalement
In het ‘Verbetersignalement Zorg voor mensen met een LVB en een gezondheidsprobleem’ stelt het Zorginstituut samen met partijen in de zorg vast dat verbeteringen mogelijk zijn in het zorgtraject rond LVB.
Verbetersignalement Zorg voor mensen met een LVB en een gezondheidsprobleem
Samen met patiënten, zorgverleners en andere betrokken partijen is in beeld gebracht welke verbeteringen in de zorg noodzakelijk zijn en zijn verbeterafspraken gemaakt. De betrokken partijen hebben zich verbonden aan deze afspraken en de uitvoering ervan.
Wat gaan mensen met LVB van de verbeteracties merken?
Passende zorg voor mensen met een LVB en een gezondheidsprobleem strekt zich uit over alle zorgdomeinen. Daarom zette het verbetersignalement in op kwaliteitsbevordering en domeinoverstijgende samenwerking. De zorg voor mensen met LVB en een gezondheidsprobleem kan worden verbeterd door:
- herkenning en screening van een LVB;
- communicatie met en bejegening van mensen met een LVB;
- samenwerking van professionals die zijn betrokken bij de zorg voor mensen met een LVB.
Door deze verbeteringen zullen mensen met een LVB:
- zich meer gehoord en begrepen voelen door hun zorgverlener, omdat zij beter duidelijk kunnen maken wat ze nodig hebben en beter samen met hun huisarts kunnen beslissen wat er moet gebeuren met hun hulpvraag
- beter begrijpen wat de huisarts of praktijkondersteuner (POH) vraagt of bedoelt
- beter begrijpen hoe zij behandel- en medicatie-adviezen moeten opvolgen
- hun klachten op tijd laten behandelen, waardoor zwaardere zorg minder vaak nodig is en voorkomt dat aandoeningen niet meer over gaan
- vaker de juiste medicatie krijgen en worden doorverwezen naar de juiste zorgverlener
- waar nodig vaker verwezen worden naar zorgverleners in het sociaal domein.
Resultaten implementatiefase en monitoring
In de implementatiefase organiseerde het Zorginstituut bijeenkomsten met de betrokken partijen. Daar stemden we af hoe partijen de verbeterafspraken zijn gaan uitvoeren en welke acties hiervoor nodig waren. De verslagen van die bijeenkomsten staan in de tijdlijn en in de lijst publicaties op deze pagina. Tijdens de implementatie stuurde het Zorginstituut ook voortgangsrapportages naar de minister van VWS.
Zinnige Zorg - Voortgangsrapportage implementatiefase 2022
Passende zorg verbetertrajecten - Voortgangsrapportage implementatiefase 2023
Passende zorg verbetertrajecten - Voortgangsrapportage implementatiefase 2024
Passende zorg verbetertrajecten - Voortgangsrapportage implementatiefase 2025
Evaluatie van verbeterafspraken
In de evaluatie kijkt het Zorginstituut terug op de implementatiefase van het Passende zorg verbetertraject voor mensen met een LVB en een gezondheidsprobleem. We laten zien welke afspraken partijen hebben gemaakt, welke acties zij hebben uitgevoerd en wat we daarvan hebben geleerd. Ook geven we ideeën voor mogelijke vervolgstappen. Deze bevindingen staan in een digitale gids.
Gids Passende zorg verbetertraject voor mensen met een LVB en een gezondheidsprobleem
Systematische analyse gehandicaptenzorg
Op het gebied van gehandicaptenzorg loopt nog een ander Passende zorg verbetertraject, namelijk Verstandelijke beperking en probleemgedrag.
Van Zinnige Zorg naar Passende zorg verbetertrajecten
De activiteiten in deze verbetertrajecten zijn onderdeel van de inspanningen van het Zorginstituut Nederland om passende zorg te bevorderen. In het programma ‘Zinnige Zorg’ van Zorginstituut Nederland is de laatste jaren al veel voorwerk gedaan. De verbetersignalementen beschrijven concrete verbeterafspraken over effectieve en kwalitatief goede zorg, die op de juiste plek wordt geleverd en samen met de patiënt tot stand komt. Ook voor preventie is aandacht. Omdat het implementeren van verbeterafspraken leidt tot daadwerkelijke veranderingen die bijdragen aan passende zorg, verandert de naam van Zinnige Zorg naar ‘Passende zorg verbetertrajecten’.
Meer informatie of vragen?
Hebt u vragen over dit verbetertraject? Mail uw vraag dan aan Esther de Louwere via ons contactformulier.
Tijdlijn
Een overzicht van belangrijke stappen in de evaluatiefase 'Mensen met een LVB en een gezondheidsprobleem' en de daaraan voorafgaande implementatie- en verdiepingsfase.
Op 16 december 2025 publiceerde het Zorginstituut de rapportage over de voortgang van de Passende zorg verbetertrajecten.
Passende zorg verbetertrajecten - Voortgangsrapportage implementatiefase 2025
Op 21 november 2025 publiceerde het Zorginstituut de Gids Passende zorg verbetertraject voor mensen met een LVB en een gezondheidsprobleem. In deze evaluatiegids blikt Zorginstituut Nederland terug op de implementatiefase van het Passende zorg verbetertraject.
Gids Passende zorg verbetertraject voor mensen met een LVB en een gezondheidsprobleem
In deze bijeenkomst deelden partijen hun successen en leerervaringen. Ook bespraken we de mogelijkheden om onderwerpen te laten doorgroeien in de toekomst.
Verslag laatste bijeenkomst implementatiefase LVB en gezondheidsprobleem 11 december 2024
Op 9 december 2024 publiceerde het Zorginstituut de volgende rapportage over de voortgang van de implementatiefase.
Passende zorg verbetertrajecten - Voortgangsrapportage implementatiefase 2024
Op 1 december 2023 publiceerde het Zorginstituut de voortgangsrapportage van de implementatiefase.
Passende zorg verbetertrajecten - Voortgangsrapportage implementatiefase 2023
Omdat het implementeren van verbeterafspraken leidt tot daadwerkelijke veranderingen die bijdragen aan passende zorg, verandert de naam van Zinnige Zorg naar ‘Passende zorg verbetertrajecten’.
In deze bijeenkomst hebben we met de betrokken partijen gesproken over de voortgang van de verbeterafspraken en acties opgesteld om deze verder te brengen.
Afstemming met de betrokken partijen over uitvoering van de verbeterafspraken en hiervoor benodigde acties.
Het Zorginstituut heeft het 'Verbetersignalement Zorg voor mensen met een LVB en een gezondheidsprobleem' uitgebracht. Hierin staan de afspraken waarmee partijen aan de slag gaan om het zorgtraject rond LVB te verbeteren.
Verbetersignalement Zorg voor mensen met een LVB en een gezondheidsprobleem
Het Zorginstituut heeft onderzoek laten uitvoeren naar de rol van de huisarts in het zorgtraject volgens mensen met een mogelijke licht verstandelijke beperking. Daarvoor zijn 13 mensen met een mogelijke LVB geïnterviewd. Er is voor gekozen om deelnemers zelf te laten vertellen welke beperkingen en problemen ze ondervinden in hun leven. Het onderzoek is in mei 2021 afgerond.
Het concept-verbetersignalement wordt schriftelijk voorgelegd aan de betrokken partijen.
Op 12 april 2021 was er een vervolgbijeenkomst met de betrokken partijen, met als doel om de gemaakte afspraken zo concreet en uitvoerbaar mogelijk te maken maken. Ook bepaalden de partijen met elkaar of het geheel van afspraken toereikend is om de zorg voor mensen met een LVB te verbeteren.
Zinnige Zorg - Verslag stakeholdersbijeenkomst verdiepingsfase LVB en een gezondheidsprobleem
In deze Webex-bijeenkomst hebben we 2 onderzoeken gepresenteerd en samen met betrokken partijen de voorlopige conclusies van de verdiepingsfase doorgenomen en mogelijke richtingen verkend om de zorg voor mensen met een LVB te verbeteren.
Kantar-rapport Herkenning van LVB door huisartsen
Equalis-rapport Verschillen in zorggebruik tussen personen met en zonder een LVB
Tijdens deze bijeenkomst hebben we samen met de betrokken partijen thema’s binnen het zorgtraject besproken waar de zorg zinniger kan. Ook hebben we een eerste aanzet gedaan tot het formuleren van onderzoeksvragen.
Tijdens deze bijeenkomst hebben we de aandachtspunten voor de beide verdiepingsonderwerpen met betrokken partijen besproken.
Het definitieve Zinnige Zorg - Rapport screeningsfase Gehandicaptenzorg is op 21 januari 2019 aangeboden aan de minister van VWS. Hiermee is de verdiepingsfase gestart.
Het concept-screeningsrapport is ter consultatie aangeboden. Betrokken partijen konden reageren tot 26 oktober 2018. Daarna zijn de reacties verwerkt in het definitieve screeningsrapport 'Zinnige Zorg - Gehandicaptenzorg'.
Het team Zinnige Zorg - Gehandicaptenzorg heeft de top-3 verder uitgewerkt om te komen tot 2 onderwerpen voor verdiepend onderzoek. De selectie van de 2 onderwerpen is beschreven in de blog ‘Zinnige Gehandicaptenzorg’.
Bestuurders van betrokken partijen in de gehandicaptenzorg discussieerden met elkaar over de in overleg opgestelde lijst met 10 mogelijke verdiepingsonderwerpen. De vraag was welke van de verbetersignalen het eerst opgepakt zouden moeten worden. De deelnemers gaven aan waar hun prioriteit lag.
Lees meer over de prioriteiten in de blog 'Zinnige Gehandicaptenzorg'.
In gesprekken met cliënten, cliëntvertegenwoordigers, partijen uit de praktijk en experts, en uit analyse van data en literatuur is een groot aantal signalen voor verbetering in de gehandicaptenzorg opgehaald (zie ook de blog 'Zinnige gehandicaptenzorg').
Dit leverde een geclusterde lijst op van 18 mogelijke onderwerpen voor verdieping. Met behulp van een interne- en externe Klankbordgroep hebben we deze lijst van 18 teruggebracht tot maximaal 10 onderwerpen.
Partijen zijn uitgenodigd om onderwerpen aan te dragen.
Officiële start van het programma Zinnige Zorg - Gehandicaptenzorg. Bestuurlijke vertegenwoordigers van partijen in de gehandicaptenzorg bespraken de thema’s die uit de voorbereidende gesprekken naar voren waren gekomen.
In mei 2017 werd het programma Zinnige Zorg - Gehandicaptenzorg aangekondigd met een brief en startte de voorbereidende fase.
Belanghebbende partijen
- Belangennetwerk Verstandelijk Gehandicapten (Kans Plus)
- Beroepsvereniging van professionals in sociaal werk (BPSW)
- Landelijk Kenniscentrum LVB
- Landelijke Federatie door en voor mensen met een verstandelijke beperking (LFB)
- Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV)
- MEE NL
- Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG)
- Nederlands Instituut van Psychologen (NIP)
- Nederlandse Vereniging van Artsen voor Verstandelijk Gehandicapten (NVAVG)
- Nederlandse Vereniging van Pedagogen en Onderwijskundigen (NVO)
- Netwerk voor mensen met een beperking of chronische ziekte (Ieder(in))
- Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN)
- Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (V&VN)
- Zorgverzekeraars Nederland (ZN)