In opdracht van Zorginstituut Nederland heeft het Instituut voor Publieke Waarden (IPW) onderzocht welke waarde informele initiatieven hebben voor ouders en jonge kinderen. Het gaat om laagdrempelige ontmoetingsplekken waar ouders elkaar ondersteunen, ervaringen delen en sociale contacten opbouwen. Het onderzoek laat zien hoe deze initiatieven bijdragen aan een veilige, stabiele en gezonde thuissituatie voor kinderen en hun ouders. Ook bevat het rapport aanbevelingen voor een betere inbedding van informele ondersteuning in zorg, welzijn en beleid.

Aanleiding: meer kennis nodig over informele steun in eerste 1000 dagen

Het Zorginstituut ziet dat niet elk kind in Nederland dezelfde kans krijgt op een gezonde en veilige start. De plek waar een kind opgroeit en het netwerk waarop ouders kunnen terugvallen maken veel verschil. Naast professionele zorg spelen informele initiatieven daarom een belangrijke rol.

Op deze laagdrempelige ontmoetingsplekken kunnen ouders elkaar ontmoeten, ervaringen uitwisselen en steun vinden. Het Zorginstituut wilde beter begrijpen wat deze initiatieven opleveren, hoe zij bijdragen aan een kansrijke start en wat nodig is om hun waarde te vergroten. Die kennis helpt om informele ondersteuning een duidelijkere plek te geven binnen een sterke sociale basis en passende zorg. Passende zorg is zorg die werkt, dicht bij huis en die bij mensen past.

Hoe heeft IPW dit onderzocht?

Samen met 8 informele initiatieven ontwikkelde IPW een zogenoemde ‘Theory of Change’. Daarbij is niet begonnen bij de activiteiten, maar bij de maatschappelijke impact die de initiatieven willen bereiken. Het doel is dat ouders en kinderen zich optimaal kunnen ontwikkelen in een veilige, stabiele en gezonde thuissituatie, gesteund door hun omgeving.

Samenvatting: investeer in een sterke sociale basis

Uit het onderzoek blijken positieve effecten van informele initiatieven voor ouders en kinderen: 

  • Ouders voelen zich gesterkt en gesteund door hun omgeving
  • Ouders ervaren meer vertrouwen in hun eigen ouderschap 
  • Ouders bouwen een sterker sociaal netwerk op waarop zij kunnen terugvallen 
  • Kinderen groeien op in een veilige, stabiele en positieve omgeving waarin zij zich sociaal en emotioneel kunnen ontwikkelen 
  • Ouders die dat nodig hebben, vinden eerder passende professionele zorg en ondersteuning.

Informele bewonersinitiatieven bieden steun, vertrouwen en een sociaal netwerk. Ze vormen daarmee een onmisbare aanvulling op de formele zorg. Om echt effectief te zijn, moeten deze initiatieven structureel verankerd en stabiel gefinancierd worden. De huidige versnipperde subsidies en jaarlijkse aanvraagprocedures belemmeren de continuïteit. Voor duurzame resultaten zijn meerjarige, stabiele financieringsstromen nodig en samenwerkingsafspraken tussen gemeenten, formele en informele partijen.

Aanbevelingen voor passende informele zorg in de eerste 1000 dagen

Fundamentele veranderingen zijn nodig om informele initiatieven structureel onderdeel te maken van zorg, welzijn en de sociale basis. Volgens het rapport vraagt dit om een grotere stem voor bewoners en informele initiatieven bij besluitvorming. En om meerjarige en stabiele financiering, passende wet- en regelgeving, en een manier van monitoren die uitgaat van leren en maatschappelijke impact.

Ook adviseren de onderzoekers om informele ondersteuning lokaal beter te verbinden met gemeenten, zorg- en welzijnsorganisaties. Zo kunnen ouders en kinderen tijdig de steun krijgen die past bij hun situatie en kan de maatschappelijke waarde van deze initiatieven beter worden benut.

Meer informatie of vragen?

Hebt u vragen over dit rapport? Mail uw vraag dan naar Bas Veerman, manager Eerstelijns Zorg en Hulpmiddelen via ons contactformulier.