Bariatrische chirurgie is een behandeling voor patiënten met ernstig overgewicht. De conclusie van Zorginstituut Nederland is dat dit effectieve zorg is voor adolescenten met ernstig overgewicht, bij wie intensieve leefstijlbehandeling onvoldoende resultaat heeft gehad. Daarmee kan bariatrische chirurgie bij adolescenten worden vergoed uit het basispakket van de zorgverzekering. De vergoeding geldt vanaf 26 mei 2026.

Aanleiding standpunt bariatrische chirurgie bij adolescenten

Dit standpunt gaat over adolescenten met ernstig overgewicht, bij wie intensieve leefstijlbehandeling niet genoeg heeft geholpen. Het gaat om jongeren tussen 13 en 18 jaar die vrijwel volledig uitgegroeid zijn. Dit zijn 2 groepen:

  1. adolescenten met een BMI van meer dan 40 kg/m2; en
  2. adolescenten met een BMI van 35 tot 40 kg/m2 die ook een ziekte hebben die samenhangt met ernstig overgewicht. Bijvoorbeeld diabetes type 2 of hart- en vaatziekten.

Het doel van bariatrische chirurgie is dat patiënten gewicht verliezen. Onder bariatrische chirurgie vallen verschillende soorten operaties. Bijvoorbeeld: het verkleinen of vernauwen van de maag, het omleiden van een stuk van de dunne darm, of een combinatie daarvan. De operatie zorgt ervoor dat patiënten minder eten. Sommige ingrepen zorgen er daarnaast voor dat hun lichaam minder van het ingenomen voedsel opneemt.

Bariatrische chirurgie wordt al uitgevoerd bij volwassenen met ernstig overgewicht en leidt tot goede resultaten. Ook is er nu meer kennis over de effectiviteit en veiligheid bij adolescenten. Daarom heeft het Zorginstituut nu beoordeeld of bariatrische chirurgie ook uitgevoerd kan worden bij adolescenten met ernstig overgewicht. We hebben deze beoordeling gedaan op verzoek van diverse beroepsverenigingen.

Samenvatting van het standpunt

Uitgangspunt bij dit standpunt waren de volgende vragen. Leidt bariatrische chirurgie:

  • tot duurzaam gewichtsverlies?
  • tot het voorkomen of terugdringen van ziekten die samenhangen met overgewicht?
  • tot een verbeterde kwaliteit van leven, bij adolescenten bij wie intensieve leefstijlbehandeling onvoldoende resultaat heeft gehad.

We hebben voor onze beoordeling wetenschappelijke studies bekeken uit Nederland en het buitenland. Deze studies onderzochten of bariatrische chirurgie betere resultaten voor patiënten oplevert dan wanneer zij de standaardbehandeling krijgen: intensieve leefstijlinterventie. De patiënten die bariatrische chirurgie ondergaan hebben meer gewichtsverlies. Ook verbeteren of verdwijnen hun ziekten die samenhangen met ernstig overgewicht. Wel is er een risico op complicaties en is er een kans dat ze opnieuw een operatie moeten ondergaan.

Onze conclusie is dat bariatrische chirurgie bij adolescenten met ernstig overgewicht tot het basispakket behoort. De vergoeding is ingegaan op 26 mei 2026.

Afspraken voor passende zorg

Het Zorginstituut vindt het belangrijk dat partijen afspraken maken om passende zorg voor patiënten te kunnen garanderen. De Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde (NVK) heeft in haar standpunt Bariatrie bij adolescenten van 25 januari 2019 duidelijke kaders ontwikkeld. De NVK heeft aangegeven dit jaar een nieuwe versie van het standpunt te willen publiceren, dat aansluit bij de nieuwste wetenschappelijke inzichten en de huidige standaard van zorg. Het Zorginstituut onderschrijft in zijn standpunt de geformuleerde criteria en randvoorwaarden uit het huidige NVK-standpunt en de momenteel voorgenomen wijzigingen in de vernieuwde versie van het NVK-standpunt.

Gevolgde procedure

Alleen zorg die écht werkt, mag deel uitmaken van het basispakket van de zorgverzekering. Dit is vastgelegd met de juridische term 'stand van de wetenschap en praktijk'. Vaak is goed duidelijk of zorg uit het basispakket kan worden vergoed, maar niet altijd. In zulke gevallen kan het Zorginstituut zelf beoordelen of die zorg in aanmerking komt voor vergoeding. Zo'n beoordeling noemen we een duiding. De uitkomst van een duiding heet een standpunt. 

Een standpunt van het Zorginstituut geeft direct duidelijkheid. De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport beslist hier verder niet meer over. Patiënten, zorgverleners en zorgverzekeraars hebben inspraak tijdens het opstellen van een standpunt. En bij standpunten krijgt het Zorginstituut advies van de Wetenschappelijke Adviesraad (WAR). Hierin zitten onafhankelijke wetenschappers, artsen, apothekers, methodologen en gezondheidseconomen. Het Zorginstituut weegt al die reacties zorgvuldig mee en stelt het uiteindelijke standpunt vast. 

Lees meer informatie over de procedure bij een standpunt op de pagina 'Verduidelijking van het basispakket - standpunten'.

Meer informatie of vragen?

Hebt u vragen over dit standpunt? Mail uw vraag dan naar Liliane Roosendaal via ons contactformulier.