Tieners met ernstig of zeer ernstig overgewicht bij wie het aanpassen van hun leefstijl en eetpatroon met een intensief traject niet genoeg helpt, komen in aanmerking voor een maagverkleining. Het gaat om een beperkte groep van enkele tientallen jongeren per jaar. Het Zorginstituut komt tot deze conclusie op basis van bewijs uit nieuwe langetermijnonderzoeken. De vergoeding uit het basispakket geldt vanaf 26 mei 2026.
Beeld: © ANP
Bariatrische chirurgie altijd in combinatie met leefstijlbehandeling
Alleen jongeren tussen 13 en 18 jaar die bijna uitgegroeid zijn, komen in aanmerking voor een maagoperatie, ofwel bariatrische chirurgie. Zij hebben dan al een leefstijlbehandeling gehad om een gezonder eetpatroon aan te leren en meer te bewegen. Bariatrische chirurgie, zoals een maagverkleining of bypass, is pas een optie als deze behandeling niet voldoende oplevert. Een maagverkleining staat nooit op zichzelf: deze maakt altijd deel uit van een breder traject met leefstijlbegeleiding en psychosociale ondersteuning. Na de operatie blijven patiënten minimaal 5 jaar onder intensieve behandeling. Ze moeten ook levenslang hun eetpatroon aanpassen, omdat ze alleen nog kleine porties kunnen eten.
Hoger risico op ernstige ziektes op jonge leeftijd
Zo’n 500 tot 800 Nederlandse jongeren kampen met ernstig of zeer ernstig overgewicht. Hierdoor lopen ze al op jonge leeftijd risico op ernstige ziekten zoals diabetes type 2 of hart- en vaatziekten die hun gezondheid en kwaliteit van leven ernstig ondermijnen. Vaak hebben deze jongeren ook psychische problemen als gevolg van hun overgewicht. Het Zorginstituut heeft gekeken of er bewijs is dat bariatrische chirurgie leidt tot duurzaam gewichtsverlies, het voorkomen of terugdringen van ziekten als gevolg van overgewicht en een verbeterde kwaliteit van leven.
Alleen vergoeding voor een beperkte groep jongeren
De verwachting is dat 100 tot 150 jongeren per jaar in aanmerking komen voor een uitgebreid selectietraject. Daarvan komen ongeveer 10 tot 20 jongeren per jaar in aanmerking voor deze behandeling. Het gaat om jongeren met een BMI (body mass index) van meer dan 40. Dat komt erop neer dat iemand van 1,70 meter lang 116 kg of meer weegt. De vergoeding geldt ook voor jongeren met een BMI van 35 tot 40 die daarnaast een ziekte hebben die samenhangt met ernstig overgewicht.
Aantal jongeren met overgewicht neemt toe
In de periode tussen 1990 en 2024 is het percentage jongeren van 12 tot 17 jaar met obesitas gestegen van 1,4% naar 4,1%. Karin Timm, lid van de Raad van Bestuur van het Zorginstituut: “We zien dat het aantal jongeren met overgewicht nog elk jaar stijgt. Dat is een probleem dat we als overheid en samenleving aan moeten pakken door prikkels weg te nemen en gezonde keuzes te stimuleren. Goed dat dit kabinet hier concreet werk van gaat maken met onder andere een suikertaks. Bij de groep jongeren die in aanmerking komen voor een maagoperatie bij obesitas is overigens veel meer aan de hand dan ‘te veel gegeten'. Je kiest niet zomaar voor een ingrijpende operatie die levenslange gevolgen heeft. Dan ben je echt ten einde raad."
Nieuwe beoordeling op verzoek van beroepsverenigingen
Het Zorginstituut oordeelde in 2012 dat jongeren niet in aanmerking komen voor deze behandeling. Er was toen onvoldoende wetenschappelijk bewijs voor de effectiviteit en veiligheid op de lange termijn. Inmiddels zijn er steeds meer positieve resultaten van bariatrische chirurgie bij volwassenen en is er meer kennis over de effectiviteit en veiligheid bij jongeren op de lange termijn. Daarom vroegen zorgprofessionals het Zorginstituut om een nieuwe beoordeling te doen.
Francois van Dielen, bariatrisch chirurg bij het Máxima MC: “Dit is geweldig nieuws voor een hele selecte groep jongeren die alles geprobeerd heeft. Waar een intensieve leefstijl- en psychosociale begeleiding niet genoeg is voor het noodzakelijke gewichtsverlies, kunnen we jongeren in nauw overleg met de kinderarts helpen met een maagverkleining. Zo geven we hen weer een betere kwaliteit van leven en een gezondere toekomst.”
Nog geen obesitasmedicatie voor jongeren
Op dit moment wordt er voor deze groep jongeren met ernstig overgewicht geen andere medische behandeling, zoals obesitasmedicatie, vergoed vanuit de basisverzekering. Wel verwacht het Zorginstituut binnenkort te starten met de beoordeling van het middel Wegovy, dat door de fabrikant ervan ook voor jongeren met obesitas is geregistreerd.
Over Zorginstituut Nederland
Iedereen die in Nederland woont of werkt, is verplicht om een zorgverzekering te hebben. Zorginstituut Nederland is een overheidsorganisatie met als belangrijkste taak het samenstellen van het basispakket van de zorgverzekering. Hierbij maken we ingewikkelde, maar noodzakelijke keuzes om ervoor te zorgen dat iedereen in Nederland goede zorg kan krijgen. Nu en in de toekomst.