Geriatrische revalidatiezorg is een vorm van geneeskundige zorg. Bij geriatrische revalidatie is een specialist ouderengeneeskunde (SO) verantwoordelijk voor de zorg voor de verzekerde.
Voor welke verzekerde?
Geriatrische revalidatiezorg (GRZ) is bedoeld voor kwetsbare ouderen. Een behandeling wordt ingezet met het oog op verwacht herstel of het verbeteren van het participeren en functioneren van de verzekerde. Meestal krijgt iemand GRZ na een opname in een ziekenhuis voor een medisch-specialistische behandeling. Bijvoorbeeld als gevolg van een beroerte, botbreuk of voor een nieuwe knie of heup. Om voor GRZ in aanmerking te komen moet bij de verzekerde volgens de regelgeving sprake zijn van:
- kwetsbaarheid; en
- complexe multimorbiditeit.
Kwetsbaarheid
Er is sprake van kwetsbaarheid als de verzekerde moeilijk om kan gaan met lichamelijke of geestelijke belasting.
Complexe multimorbiditeit
Als de verzekerde meerdere ziekten, stoornissen, beperkingen of handicaps heeft, dan is er sprake van multimorbiditeit. We spreken van complexe multimorbiditeit als hierbij verlies van welbevinden is en het moeilijk is om te onderscheiden hoe de verschillende ziekten of beperkingen hier afzonderlijk aan bijdragen. Bij complexe multimorbiditeit is het effect van de behandeling van de afzonderlijke ziekten op het uiteindelijke welbevinden vaak anders dan verwacht. De behandelingen van de verschillende ziekten moeten daarom goed op elkaar afgestemd worden. De bij de verzekerde betrokken zorgverleners moeten dan de zorg onderling afstemmen om goede zorg te kunnen bieden.
Wanneer is GRZ mogelijk?
Of de verzekerde op GRZ is aangewezen, moet blijken uit een geriatrische beoordeling (geriatrisch assessment). Een geriatrisch assessment is een multidisciplinair onderzoek waarin problemen en beperkingen van een verzekerde worden geïnventariseerd en aandoeningen worden gediagnosticeerd. Na de indicatiestelling start de GRZ. Een specialist ouderengeneeskunde is verantwoordelijk voor het opstellen van een individueel behandelplan. Bij GRZ zijn altijd meerdere disciplines betrokken. In veel gevallen is er sprake van GRZ met verblijf bij aanvang van de GRZ.
Als verblijf niet (meer) nodig is om verantwoorde zorg te kunnen bieden, dan kan de GRZ zonder verblijf (ambulant) worden voort- of ingezet. De specialist ouderengeneeskunde (SO) is verantwoordelijk voor de zorg.
Als verpleging of verzorging tijdens ambulante GRZ, dus in een thuissituatie, nodig is kan een aanvraag worden gedaan bij de zorgverzekeraar voor wijkverpleging. Lees meer over wijkverpleging op de pagina 'Wijkverpleging'.
Wlz-zorg en GRZ
Wanneer een verzekerde Wlz-zorg ontvangt waarbij sprake is van verblijf met behandeling, dan is GRZ uit de Zvw niet mogelijk. De herstelgerichte behandeling wordt dan vanuit de Wlz geboden. Het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) kan een indicatie afgeven voor zorgprofiel 'VV Herstelgerichte behandeling met verpleging en verzorging (ZZP 9b VV)'.
GRZ kan vanuit de Zvw worden geboden en bekostigd in alle andere gevallen van Wlz-zorg:
- verblijf waarbij geen behandeling wordt geboden; of
- Wlz-zorg thuis in de vorm van volledig pakket thuis (vpt), een modulair pakket thuis (mpt) of met een persoonsgebonden budget (pgb) of een combinatie van mpt met pgb.
Afbakening GRZ met medisch-specialistische revalidatie
GRZ is geen medisch-specialistische zorg. GRZ is te onderscheiden van medisch-specialistische revalidatie. Het is mogelijk dat niet meteen bij ontslag uit het ziekenhuis is vast te stellen of dat GRZ of revalidatie nodig is. Als met revalidatie is begonnen maar uit een geriatrisch assessment blijkt GRZ nodig, dan is overplaatsing mogelijk naar een instelling waar GRZ wordt geboden. Overplaatsing van GRZ naar medisch-specialistische revalidatie is mogelijk als een revalidatiearts hiervoor een indicatie afgeeft.
Hulpmiddelen tijdens en na geriatrische revalidatiezorg
Bij geriatrische revalidatiezorg kunnen hulpmiddelen worden gebruikt. Deze worden op verschillende manieren vergoed uit het basispakket van de zorgverzekering. Hulpmiddelen die worden ingezet bij kortdurende zorg met verblijf of thuis kunnen worden vergoed vanuit geneeskundige zorg of hulpmiddelenzorg. Bij kortdurende zorg met verblijf kan een hulpmiddel ook worden vergoed vanuit verblijf.
Als een hulpmiddel persoonsgebonden is en tijdelijk wordt ingezet als noodzakelijke toepassing van de geneeskundige behandeling kan het hulpmiddel onder de aanspraak op geneeskundige zorg vallen. Dat staat in artikel 2.4 van het Besluit zorgverzekering. Een voorbeeld hiervan is tape of een spalkje dat wordt gebruikt bij een revalidatiebehandeling vanuit geriatrische revalidatiezorg.
Een uitwendig gedragen hulpmiddel kan ook onder geneeskundige zorg vallen als het wordt ingezet onder verantwoordelijkheid van een medisch specialist. En als de behandeling met het hulpmiddel of het hulpmiddel zelf:
- tijdelijk is en iemand onder controle blijft van een medisch specialist
- permanent is en iemand het dus de rest van het leven nodig heeft, maar vervanging vindt plaats door of onder verantwoordelijkheid van een medisch specialist
- permanent is, maar door de aard van het hulpmiddel kan een achterwachtfunctie of spoedeisende zorg vanuit het ziekenhuis nodig zijn.
Een aantal hulpmiddelen kan worden vergoed uit het basispakket, omdat het soort hulpmiddel door de minister is aangewezen en is opgenomen in de Regeling zorgverzekering. Dat staat in artikel 2.9 van het Besluit zorgverzekering. Het gaat bijvoorbeeld om verbandmiddelen bij een complexe wond of een hoog risico daarop. Of bij ernstige littekens of een chronische huidaandoening.
Een aantal hulpmiddelen kan worden vergoed uit het basispakket onder de aanspraak op verblijf. Dat staat in artikel 2.12 van het Besluit zorgverzekering. Het gaat om hulpmiddelen die kunnen worden gezien als standaardvoorziening waarmee een instelling moet zijn uitgerust om mensen verantwoorde en adequate zorg te kunnen leveren. We noemen dit outillagemiddelen. In het algemeen gaat het om hulpmiddelen die voor meerdere mensen bruikbaar zijn, eventueel achter elkaar. Wat hierbij hoort hangt af van de doelgroep van de instelling. Het gaat bijvoorbeeld om hoog-laag bedden, looprekken, of een revalidatiehulpmiddel als een loopband.
Ook verband- en verzorgingsmiddelen die voor verzorging en verpleging tijdens het verblijf worden gebruikt, kunnen onder de aanspraak op verblijf vallen. Deze middelen zijn nodig om verantwoorde en adequate zorg te kunnen leveren. Het gaat hier om uitwendige verbruikshulpmiddelen, zoals bijvoorbeeld verbandmiddelen, incontinentiemateriaal en stomamateriaal.
Of een hulpmiddel wordt vergoed uit het basispakket en op grond van welke aanspraak is afhankelijk van iemands individuele omstandigheden. Daarbij wordt beoordeeld of iemand redelijkerwijs op het hulpmiddel is aangewezen en of aan eventuele aanvullende voorwaarden uit de zorgpolis van de zorgverzekeraar wordt voldaan.
Ga voor meer informatie over vergoeding van hulpmiddelen bij verblijf naar het advies ‘Kortdurende zorg in het tijdelijk verblijf en thuis’.
Ga voor meer informatie over hulpmiddelen naar de pagina ‘Hulpmiddelen algemeen (Zvw)’.
Wet- en regelgeving
Geriatrische revalidatiezorg staat beschreven in de volgende artikelen: