Verzekerde zorg - Afbouwen van antidepressiva

Antidepressiva zijn medicijnen die worden gebruikt om depressieve klachten te verminderen. Als uw depressieve klachten wegblijven, kunt u samen met uw behandelaar besluiten om de medicatie geleidelijk te verminderen en uiteindelijk te stoppen. We noemen dat afbouwen. Het afbouwen van antidepressiva wordt in een aantal gevallen vergoed uit het basispakket van de zorgverzekering. Op deze pagina staat wanneer het afbouwen van antidepressiva wordt vergoed.

Goede begeleiding en geleidelijk afbouwen noodzakelijk

Veel mensen die antidepressiva gebruiken, willen daar uiteindelijk mee stoppen. Het afbouwen van antidepressiva gebeurt door de dosis geleidelijk te verlagen. Dit traject begint als u geen of veel minder vaak depressieve klachten hebt. Het is niet altijd eenvoudig om de medicatie af te bouwen. Dit moet geleidelijk en onder goede begeleiding gebeuren. Bespreek aan het begin van uw behandeling samen met uw behandelaar wanneer en hoe u kunt afbouwen. Bij de meeste mensen gaat het afbouwen van antidepressiva goed. Zij hebben geen of weinig klachten bij het afbouwen. Maar sommige mensen krijgen wel ernstige klachten bij het afbouwen. Dit noemen we ook wel onttrekkingsverschijnselen. Deze komen bijvoorbeeld voor als u in 1 keer stopt met antidepressiva. Of te snel afbouwt. Ook bestaat het risico dat de depressieve klachten terugkeren. Daarom zijn goede begeleiding en geleidelijk afbouwen noodzakelijk.

Afbouwen van antidepressiva volgens voorbeeldschema’s wordt meestal vergoed

Voor het afbouwen van antidepressiva worden zogenoemde voorbeeldschema’s gevolgd. Er zijn verschillende schema’s die gevolgd kunnen worden. Het afbouwen van antidepressiva volgens voorbeeldschema’s wordt meestal vergoed uit het basispakket van de zorgverzekering. Dit basispakket is hetzelfde voor iedereen die in Nederland woont of werkt. Maar wie de zorg levert en waar de zorg wordt geleverd kan elke zorgverzekeraar zelf bepalen. Controleer altijd de voorwaarden van de polis van uw zorgverzekeraar. 

Voor verschillende antidepressiva zijn er voorbeeldschema’s.

Afbouwen van antidepressiva SSRI’s en SNRI's

Organisaties van psychiaters (NVvP), apothekers (KNMP), huisartsen (NHG) en patiëntenorganisatie MIND hebben beschreven wat zij goede zorg vinden bij het afbouwen van SSRI’s en SNRI’s. Dat zijn bepaalde soorten antidepressiva. In 2018 publiceerden zij samen een document dat behandelaars en patiënten handvatten biedt bij het afbouwen van de medicatie. In het document staan aanbevelingen om het afbouwen goed voor te bereiden en te begeleiden, met daarbij een aantal voorbeeld-afbouwschema’s. Er is een schema voor mensen met een klein risico op onttrekkingsverschijnselen. En er is een schema voor mensen met een groot risico op onttrekkingsverschijnselen. Het eerste schema heeft minder grote tussenstappen dan het tweede schema. Als u en met nóg kleinere tussenstappen willen afbouwen, moet u daarvoor een duidelijke reden hebben.

Zorgverzekeraars ondersteunen de aanpak in het document over afbouwen van SSRI’s en SNRI’s. Afbouwschema’s die overeenkomen met de voorbeeldschema’s in het document worden meestal vergoed. 

Ga naar het multidisciplinair document ‘Afbouwen SSRI’s & SNRI’s’ op de website van de KNMP.

Afbouwen van andere antidepressiva dan SSRI’s en SNRI’s 

Psychiaters (NVvP), apothekers (KNMP), huisartsen (NHG) en patiëntenorganisatie MIND hebben handvatten opgesteld voor het afbouwen van andere antidepressiva dan SSRI’s en SNRI’s. In het document ‘Afbouwen overige antidepressiva’ staan aanbevelingen voor het afbouwen van die andere antidepressiva. Vanwege de beperkte wetenschappelijke literatuur zijn de aanbevelingen gebaseerd op kennis over psychofarmacologie, expert-opinion, praktijkervaring van behandelaren en patiënten.

Zorgverzekeraars ondersteunen de aanpak in het document ‘Afbouwen van overige antidepressiva’. 

Ga naar het multidisciplinair document ‘Afbouwen overige antidepressiva’ op de website van de KNMP.

Apotheekbereidingen: lagere sterktes van bestaande medicijnen op maat gemaakt

Om antidepressiva met kleine tussenstappen af te bouwen, kunnen lagere sterktes van bestaande medicijnen nodig zijn. Bijvoorbeeld bij een groot risico op onttrekkingsverschijnselen. Voor kleine afbouwstappen moet de apotheek het medicijn op maat maken. Dit heet een apotheekbereiding. Deze apotheekbereidingen zijn eventueel te verpakken in taperingstrips. Dit zijn strips met op maat gemaakte medicatie, om op volgorde in te nemen en het gebruik geleidelijk af te bouwen.

Apotheekbereidingen komen alleen in aanmerking voor vergoeding als er geen gelijkwaardig geregistreerd geneesmiddel beschikbaar. Zorgverzekeraars beoordelen dan of er sprake is van ‘rationele farmacotherapie’. Dit is een behandeling met een apotheekbereiding: 

  • in een voor de patiënt geschikte vorm, zoals een tablet of druppels 
  • waarvan de werkzaamheid en effectiviteit blijken uit wetenschappelijke literatuur 
  • die voor de zorgverzekeraar ook het meest economisch is.

Voor het afbouwen van antidepressiva betaalt u soms een eigen bijdrage

U betaalt geen eigen bijdrage voor het afbouwen van antidepressiva op basis van de voorbeeldschema’s in het document. Maar soms moet u het afbouwen deels of helemaal zelf betalen. Bijvoorbeeld als u in een langere periode en in nog kleinere doseringen wilt afbouwen dan in de voorbeeldschema’s in het document. Neem hierover contact op met uw zorgverzekeraar.

Ga voor meer uitleg naar de pagina 'Eigen bijdrage'.

Voor het afbouwen van antidepressiva betaalt u het verplichte eigen risico

De kosten voor het afbouwen van antidepressiva vallen onder het verplichte eigen risico. Gebruikt u medicijnen bij het afbouwen van antidepressiva waarvoor ook een eigen bijdrage geldt? Dan geldt: 

  • eerst betaalt u de eigen bijdrage
  • het bedrag dat overblijft, valt vervolgens onder het verplichte eigen risico.

Ga voor meer informatie naar de pagina 'Eigen risico'. 

Wilt u meer informatie of hebt u vragen?

Meer weten? Op verschillende sites staat meer informatie over dit onderwerp.

Wet- en regelgeving

Meer informatie staat in de volgende artikelen:

Over Zorginstituut Nederland

Iedereen die in Nederland woont of werkt, is verplicht om een zorgverzekering te hebben. Zorginstituut Nederland is een overheidsorganisatie. Onze belangrijkste taak is zorgen dat het basispakket van de zorgverzekering alleen behandelingen vergoedt, waarvan vaststaat dat deze écht werken en passen bij wat de patiënt nodig heeft. Wij leggen uit welke zorg deel uitmaakt van het basispakket van de zorgverzekering. En we adviseren de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) over welke zorg wel of niet thuishoort in het basispakket. De minister neemt het uiteindelijke besluit of zorg wel of niet in het basispakket komt. 

Vraag aan uw zorgverzekeraar wat u vergoed krijgt

In de polis van uw zorgverzekering staat wat uw verzekering precies vergoedt en onder welke voorwaarden. De basis hiervoor is de wet- en regelgeving. Wilt u precies weten welke zorg u in uw situatie vergoed krijgt? Neem dan contact op met uw zorgverzekeraar. Het is in eerste instantie namelijk aan de zorgverzekeraar om te beslissen:

  • of de zorg die u vergoed wilt krijgen onder de zorgpolis valt
  • of aan de eventuele overige voorwaarden van de zorgpolis is voldaan. 

Ga voor meer uitleg naar de pagina ‘Zvw-algemeen: hoe werkt de Zorgverzekeringswet?’.