Veel mensen met (hoog)complexe psychische problemen wachten te lang op passende hulp of krijgen soms helemaal geen behandeling. Dit leidt tot gezondheidsrisico’s en een hoge druk op de geestelijke gezondheidszorg (ggz). Zorginstituut Nederland heeft samen met cliënten, naasten, professionals en vertegenwoordigers van betrokken organisaties in kaart gebracht wat de grootste knelpunten zijn en welke oplossingen mogelijk zijn voor een betere toegang tot cruciale ggz.

Aanleiding: geen passende zorg voor mensen met complexe psychische problemen

In opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) werkt het Zorginstituut samen met verschillende landelijke en regionale partijen aan een betere toegankelijkheid van cruciale ggz. Dat is gespecialiseerde zorg voor mensen met hoogcomplexe psychische problemen. Deze mensen staan vaak lang op wachtlijsten en ontvangen soms zelfs geen zorg. In deze actieaanpak is onderzocht waarom mensen met complexe problemen vaak tussen wal en schip vallen en welke concrete verbeteringen er mogelijk zijn. We hebben praktijkervaringen verzameld en verdiept in werksessies en gesprekken met experts en mensen uit het veld.

Grootste knelpunten

In deze actieaanpak hebben we de grootste knelpunten van cruciale ggz in kaart gebracht:

  • Overal in het land zijn er tekorten aan personeel, vooral in de acute ggz en de klinische zorg.
  • Er is een aanbod van zorg en ondersteuning dat niet passend is en onvoldoende op elkaar aansluit. 
  • De financiering en bekostiging sluiten niet altijd goed aan op de praktijk,waardoor knelpunten niet structureel worden opgelost.
  • Informatie- en gegevensuitwisseling zijn vaak onvoldoende, waardoor vraag en aanbod in de cruciale ggz niet altijd duidelijk zijn.

Realiseren van oplossingen: een gezamenlijke opgave

Landelijke en regionale organisaties in de ggz werken al langere tijd aan het aanpakken van de knelpunten in de cruciale ggz. Voor bijna alle oplossingen die uit de werksessies kwamen, zijn inmiddels landelijke afspraken gemaakt in zorgakkoorden of zijn andere initiatieven opgezet. Goede samenwerking tussen alle betrokken partijen is essentieel om tot verbeteringen te komen. Er zijn bijvoorbeeld regionale werkafspraken nodig om elkaar te ondersteunen bij het vinden van juiste en tijdige zorg en ondersteuning. Ook voor mensen met (hoog)complexe problemen. Dat kan worden georganiseerd door het inrichten van overleg- en coördinatiepunten, en het verminderen van toegangseisen tot zorg en ondersteuning. Ook is meer inzicht nodig in de noodzakelijke (boven)regionale capaciteit aan cruciale ggz. In de werkkaarten hebben we een overzicht gemaakt van wat de oplossingen zijn, wie deze gaan uitvoeren, welke trajecten er lopen en welke goede voorbeelden er zijn. 

Advies en vervolg: implementatieplan

Het realiseren van de oplossingen blijkt in de praktijk niet altijd eenvoudig. Veel oplossingen liggen in de regio’s, terwijl het voor hen vaak niet duidelijk is wat er nu precies van ze wordt verwacht. Landelijke trajecten overlappen, en regio’s missen op onderdelen ondersteuning van landelijke partijen. Bijvoorbeeld bij het richting geven door doelen, verwachtingen en voortgang steeds af te stemmen en zorg te dragen voor de noodzakelijke aanpassing van wet- en regelgeving. 

Het Zorginstituut adviseert landelijke en regionale partijen om samen een actueel actie- en implementatieplan op te stellen. Dat plan moet duidelijk maken wie welke oplossingen oppakt, hoe de samenwerking eruitziet en hoe de voortgang wordt gemonitord. We roepen alle partijen op om samen door te pakken op ingezette verbeteringen, de voortgang actief te volgen en blijvend kennis en ervaringen te delen. Zo maken we de cruciale ggz toegankelijk, samenhangend en toekomstbestendig.

Informatie of vragen?

Hebt u vragen over deze rapportage of de Actieaanpak Toegankelijke Cruciale ggz? Mail uw vraag dan via ons contactformulier.