Standpunt tumorinfiltrerende lymfocyten (TIL) bij een niet te opereren en uitgezaaide vorm van huidkanker

Update 2026: standpunt 2022 over TIL-behandeling vervallen

In 2022 concludeerde het Zorginstituut dat TIL-behandeling een gelijke waarde had als ipilimumab. Aangezien het een effectieve behandeling was, die niet duurder leek te zijn dan de toenmalige gebruikelijke behandelopties, mocht de behandeling worden vergoed uit het basispakket voor genoemde patiënten. De ingangsdatum voor vergoeding was 15 januari 2023. Maar door het wegvallen van de hospital exemption mag de TIL-behandeling niet meer in Nederland worden gegeven. Daardoor wordt de behandeling per 15 januari 2026 niet meer vergoed.

Reden waarom TIL-behandeling niet meer wordt vergoed

Van 15 januari 2023 tot en met 15 januari 2026 werd TIL-therapie vergoed uit het basispakket van de zorgverzekering. Dit gold voor patiënten met huidkanker die voldeden aan de voorwaarden van de TIL-studie en die eerder waren behandeld met de toenmalige eerstelijnsbehandeling. Voorwaarde was dat de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) jaarlijks een hospital exemption zou verlenen. Zo’n ‘ziekenhuisuitzondering' houdt in dat een behandeling zonder Europese handelsvergunning mag worden gegeven aan patiënten die niet aan onderzoek deelnemen.

Begin 2025 heeft het Nederlands Kanker Instituut/Antoni van Leeuwenhoek (NKI/AVL) een aanvraag gedaan bij de EMA voor marktregistratie van de TIL-behandeling. Op 26 juni 2026 heeft de EMA bekendgemaakt dat de Committee for Medicinal Products for Human Use (CHMP) TIL negatief heeft beoordeeld. Daarna besloot de Europese Unie op 14 september 2026 om de marktautorisatie te weigeren.

Zonder handelsvergunning en hospital exemption mag het NKI/AVL patiënten niet meer behandelen met TIL-therapie. Daarmee is ook de vergoeding uit het basispakket gestopt per 15 januari 2026. We verwachten dat dit in de nabije toekomst zo blijft.

Uitleg over TIL-behandeling

Bij TIL-behandeling wordt gebruikgemaakt van eigen afweercellen (T-lymfocyten) van de patiënt. De behandeling start met een operatie waarbij een uitzaaiing wordt verwijderd. Hieruit worden de T-lymfocyten geïsoleerd en opgekweekt totdat er grote aantallen zijn. De productie van TIL duurt 4 tot 6 weken. Voorafgaand aan het terugplaatsen van de cellen moet de patiënt 7 dagen naar het ziekenhuis voor een behandeling met chemotherapie. Dit is een voorbehandeling om het aantal bloedcellen te verlagen en ruimte te maken voor de nieuwe cellen. Hierna krijgt de patiënt nog maximaal 5 keer een hoge dosis interleukine. Deze nabehandeling is noodzakelijk voor de groei en overleving van de TIL-afweercellen.

Procedure bij een standpunt

Alleen zorg die effectief is, mag deel uitmaken van het basispakket van de zorgverzekering. Dit is vastgelegd met de juridische term 'stand van de wetenschap en praktijk'. Vaak is zonder meer duidelijk of zorg uit het basispakket kan worden vergoed, maar niet altijd. In zulke gevallen kan het Zorginstituut besluiten te beoordelen of die zorg in aanmerking komt voor vergoeding. Zo'n beoordeling noemen we een duiding.

De uitkomst van een duiding heet een standpunt. Een standpunt heeft gevolgen voor de basisverzekering. Als sprake is van een positief standpunt, dan geeft het Zorginstituut aan op welk moment is voldaan aan de stand van de wetenschap en praktijk. Dat is het moment waarop de zorg officieel tot het basispakket behoort en wordt vergoed. Als er sprake is van een negatief standpunt, dan wordt de zorg niet vergoed uit het basispakket van de zorgverzekering.

Meer informatie over de procedure bij een standpunt vindt u op de pagina 'Verduidelijking van het basispakket - standpunten'.