Patiënten met pijn op de borst bij inspanning en boezemfibrilleren komen niet meer in aanmerking voor een intensief behandelprogramma voor hartrevalidatie. Dit concludeert Zorginstituut Nederland in zijn standpunt ‘Hartrevalidatie bij stabiele angina pectoris en atriumfibrilleren’, omdat er onvoldoende bewijs is voor de effectiviteit ervan. Het gaat jaarlijks om een groep van ongeveer 8.800 patiënten met deze 2 aandoeningen die hartrevalidatie krijgen voorgeschreven. Patiënten met instabiele pijn op de borst, een hartinfarct, hartfalen of patiënten die een hartoperatie hebben gehad, kunnen nog steeds hartrevalidatie krijgen.
Beeld: © ANP
Zorgprofessionals aangemoedigd om richtlijn aan te passen
Het Zorginstituut concludeerde bijna 10 jaar geleden op basis van beschikbaar wetenschappelijk onderzoek dat er onvoldoende onderbouwing is dat hartrevalidatie bij patiënten met pijn op de borst een effectieve behandeling is. Effectief betekent dat is aangetoond dat de behandeling goed werkt. Sindsdien heeft het Zorginstituut partijen aangemoedigd om de effectiviteit van deze behandeling te onderzoeken en de richtlijn aan te passen. Dit is onvoldoende gebeurd.
Weinig effecten van hartrevalidatie
Het Zorginstituut is in 2024 gestart met een nieuwe beoordeling om de effectiviteit te beoordelen van hartrevalidatie bij 2 aandoeningen: stabiele angina pectoris en atriumfibrilleren. Stabiele angina pectoris is pijn op de borst die ontstaat bij inspanning en die weer verdwijnt in rust. Atriumfibrilleren is een hartritmestoornis en staat ook wel bekend als boezemfibrilleren. Hierbij is de hartslag onregelmatig en vaak sneller. Het Zorginstituut komt nu met dit standpunt met daarin de volgende resultaten.
- Pijn op de borst bij inspanning: we hebben geen aanwijzingen gevonden dat hartrevalidatie leidt tot minder ernstige complicaties aan hart en bloedvaten bij patiënten met pijn op de borst bij inspanning. Zoals een hartinfarct. Het is onzeker of hartrevalidatie leidt tot minder pijn op de borst bij inspanning. In de studies is ook geen bewijs gevonden dat hartrevalidatie de kwaliteit van leven verbetert van deze patiënten. Het effect van hartrevalidatie op de lange termijn is niet onderzocht.
- Boezemfibrilleren: het is heel onzeker of hartrevalidatie leidt tot minder ernstige complicaties aan hart en bloedvaten, zoals een beroerte of hartfalen. Dat blijkt uit de studies die we raadpleegden bij het beoordelen van hartrevalidatie bij boezemfibrilleren. Uit de resultaten blijkt niet dat hartrevalidatie de klachten van boezemfibrilleren vermindert. Ook zijn er geen aanwijzingen dat de kwaliteit van leven van patiënten met boezemfibrilleren verbetert.
Overgangsperiode tot 1 januari 2027
Het besluit van het Zorginstituut gaat in vanaf 24 maart 2026. Er komt een overgangsperiode. Patiënten met stabiele angina pectoris en boezemfibrilleren mogen hun behandeling nog afmaken tot uiterlijk 1 januari 2027 als zij al een programma volgen óf voor 24 maart hartrevalidatie voorgeschreven hebben gekregen.
Karin Timm, bestuurslid van het Zorginstituut: "Het Zorginstituut zet zich al jaren actief in om verbeteringen door te voeren in de zorg voor mensen met pijn op de borst en boezemfibrilleren. We hebben helaas een punt moeten zetten achter een traject dat al jaren duurt. Het hoort ook bij ook onze rol als pakketbeheerder om zorg die niet bewezen effectief is uit het basispakket van de zorgverzekering te halen. Zodat we in Nederland zorgcapaciteit en budget kunnen besteden aan zorg die wel gezondheidswinst bij patiënten oplevert."
Wel alternatieve behandelingen beschikbaar
Hartrevalidatie is een intensief behandelprogramma van 6 tot 12 weken. Een team van verschillende specialisten geeft het programma, onder regie van een cardioloog. De focus ligt op de verbetering van het functioneren van patiënten met een hartaandoening in het dagelijks leven. En op het voorkomen dat een hartaandoening verergert. Losse onderdelen van hartrevalidatie kunnen nog steeds worden vergoed uit het basispakket voor patiënten met stabiele angina pectoris en atriumfibrilleren. Voorbeelden daarvan zijn: voorlichting over de aandoening en hoe met de symptomen om te gaan, leefstijladviezen, stoppen met roken en psychologische zorg.
Over Zorginstituut Nederland
Iedereen die in Nederland woont of werkt, is verplicht om een zorgverzekering te hebben. Zorginstituut Nederland is een overheidsorganisatie met als belangrijkste taak het samenstellen van het basispakket van de zorgverzekering. Hierbij maken we ingewikkelde, maar noodzakelijke keuzes om ervoor te zorgen dat iedereen in Nederland goede zorg kan krijgen. Nu en in de toekomst.