Pakketadvies sluisgeneesmiddel upadacitinib (Rinvoq®) voor de behandeling van de ziekte van Crohn

Op verzoek van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) beoordeelt Zorginstituut Nederland of upadacitinib (Rinvoq®) vergoed kan worden uit het basispakket van de zorgverzekering. Dit medicijn kan worden gebruikt bij de behandeling van bepaalde patiënten met de ziekte van Crohn. Vanwege de te verwachten hoge kosten heeft de minister upadacitinib voor deze indicatie in de ‘sluis voor dure geneesmiddelen’ geplaatst. 

Aandoening waarbij het middel kan worden toegepast

Upadacitinib kan worden gebruikt bij de behandeling van volwassenen met matige tot ernstige actieve ziekte van Crohn. Dit medicijn wordt alleen gebruikt als blijkt dat traditionele en biologische geneesmiddelen niet werken. Dit is vergelijkbaar met de medicijnen ustekinumab en vedoluzimab, die ook voor de ziekte van Crohn kunnen worden gebruikt. 

De aandoening en de behandeling

De ziekte van Crohn is een chronische ontstekingsziekte van de darm. Chronisch betekent dat het niet meer over gaat. Bij de meeste patiënten met de ziekte van Crohn zijn de dunne darm, de dikke darm, en/of de endeldarm ontstoken. Maar de rest van het spijsverteringskanaal kan ook ontstoken zijn. Door deze verschillende ontstekingsplaatsen kunnen de klachten bij de ziekte van Crohn ook verschillen. De meest voorkomende klachten zijn buikpijn, diarree en moeheid. Verder verschilt de ernst van de klachten ook. Dit hangt af van de ziekteactiviteit. In de rustige fase (remissie) zijn klachten mild en niet altijd aanwezig. Tijdens een opvlamming kunnen de klachten plotseling en heftig opspelen. In deze fase kunnen ook complicaties ontstaan. 

Upadacitinib is een immunosuppressivum. Het remt selectief en omkeerbaar de werking van de enzymen JAK1 en JAK1/3. Deze enzymen spelen een rol bij het ontstekingsproces bij de ziekte van Crohn. Door blokkade van deze enzymen verminderen de ontsteking en daardoor de symptomen. 

Sluis voor dure geneesmiddelen

De minister heeft upadacitinib voor deze indicatie in de 'sluis voor dure geneesmiddelen' geplaatst. Geneesmiddelen die in het ziekenhuis worden gebruikt, noemen we intramurale geneesmiddelen. Nieuwe intramurale geneesmiddelen worden meestal zonder bijzondere afspraken over de prijs of het gebruik toegelaten tot het basispakket van de zorgverzekering. Als nieuwe middelen veel kosten, dan kan de minister van VWS besluiten om deze tijdelijk uit het basispakket te houden en in de ‘sluis voor dure geneesmiddelen’ te plaatsen. Dit betekent dat het middel pas voor vergoeding vanuit het basispakket in aanmerking komt, als:

  • het Zorginstituut een positief pakketadvies heeft uitgebracht;
  • er afspraken zijn gemaakt voor gepast gebruik;
  • de minister een prijsonderhandeling heeft uitgevoerd.

De Wetenschappelijke Adviesraad (WAR) adviseert het Zorginstituut bij het uitbrengen van een pakketadvies. Op basis van de beoordeling stuurt het Zorginstituut een advies aan de minister van VWS. De minister van VWS beslist uiteindelijk of het medicijn wel of kan worden vergoed uit het basispakket van de zorgverzekering.

Bekijk het filmpje voor meer uitleg over hoe wij de beoordeling van geneesmiddelen aanpakken.

Iedereen in Nederland betaalt mee aan de gezondheidszorg. Zorginstituut Nederland waakt erover dat die zorg goed én betaalbaar blijft.

Komt er bijvoorbeeld een nieuw medicijn op de markt, dan beoordelen wij of het vergoed moet worden uit het basispakket. We geven daarover advies aan de minister voor Medische Zorg.

Die beoordeling gaat zo:
Als een medicijn is goedgekeurd kan de fabrikant een aanvraag bij ons doen voor toelating tot het basispakket. Zodra we alle informatie en wetenschappelijke onderzoeken hebben ontvangen, gaan we aan de slag.
We beantwoorden vragen als:

  • Hoe ernstig is de ziekte?
  • Hoe goed werkt het medicijn?
  • Bij welke groep patiënten?
  • En, wat kost het ten opzichte van wat het oplevert voor de patiënt?

Als er al een medicijn voor de ziekte is, dan vergelijken we ze met elkaar.

Soms blijkt tijdens de beoordeling dat er onzekerheid is over hoe lang de ziekte wegblijft. Of dat het niet bij alle patiënten lijkt te werken. We adviseren dan over wie het medicijn moet krijgen.
Soms is het medicijn heel duur. Vergoeding hiervan kan dan ten koste gaan van zorg voor andere patiënten. We adviseren dan om over de prijs te onderhandelen.

Bij de beoordeling betrekken we patiëntenorganisaties, dokters en zorgverzekeraars. En we krijgen advies van twee onafhankelijke commissies:
de Wetenschappelijke Adviesraad en de Adviescommissie Pakket.

We wegen alle feiten en onzekerheden tegen elkaar af in ons advies. De minister besluit uiteindelijk of het medicijn vergoed wordt uit het basispakket.

Zo besteden we het geld voor de zorg, waar iedereen aan meebetaalt, aan goede medicijnen die het geld waard zijn.

Voor informatie

Voor informatie over deze beoordeling kunt u een e-mail sturen naar:

Egbert de Groot, plaatsvervangend secretaris Wetenschappelijke Adviesraad, Commissie Geneesmiddelen (WAR-CG)
E-mail: warcg@zinl.nl 

Planning

Planning tot aan publicatie advies
Stap in het proces Datum
Start dossier september 2023
Bespreking in de Wetenschappelijke Adviesraad (WAR) 4 december 2023
Start technische consultatie 5-8 december 2023
Publicatie advies februari 2024

Betrokken partijen

  • AbbVie B.V.
  • Crohn & Colitis NL
  • Nederlandse Vereniging voor Maag-Darm-Lever artsen (NVMDL)
  • Zorgverzekeraars Nederland (ZN)