Advies Zorgclustermodel GGZ

Partijen in de GGZ werken onder regie van de Nederlandse Zorgautoriteit aan een nieuwe bekostiging van de geneeskundige GGZ. De bekostiging zal daarbij niet meer worden gebaseerd op de DSM (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) maar op zogenaamde zorgclusters gebaseerd op zorgvraagzwaarte naar leefgebieden. Het Zorginstituut onderzoekt of dit bekostigingsmodel aanknopingspunten biedt om de verzekerde aanspraken te duiden.

DSM-classificatie

In Nederland wordt de DSM (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) gebruikt om te bepalen of iemand recht kan hebben op verzekerde geneeskundige GGZ. De DSM is een classificatiesysteem voor psychische aandoeningen, uitgegeven en opgesteld door de American Psychiatric Association. Alleen psychische stoornissen kunnen worden behandeld in de geneeskundige GGZ. Behandeling van psychische problemen – zonder dat sprake is van een psychische stoornis volgens de DSM-5 – valt niet onder de geneeskundige GGZ. Behandeling van deze klachten kan wel worden vergoed binnen de huisartsenzorg, zo nodig met ondersteuning van de praktijkondersteuner GGZ.

Zorgclustermodel GGZ

Al langere tijd bestaat er kritiek op de dominante rol van de diagnoseclassificatie in de bekostiging en verzekerde prestaties. Psychosociale en andere factoren die wellicht meer zeggen over de zorgvraagzwaarte en de daarbij passende behandeling spelen een ondergeschikte rol. Zoekend naar oplossingen voor het verbeteren van de bekostiging van de gespecialiseerde GGZ hebben partijen vastgesteld dat het model dat in Engeland wordt gehanteerd, mogelijk aanknopingspunten kan bieden; het Engelse model. In dit model vormen zorgvraagzwaarte en zorgbehoefte van de patiënt het uitgangspunt. Partijen zullen onder regie van de NZa de productstructuur in deze richting doorontwikkelen en testen in de praktijk.

Verkenning Zorgclustermodel GGZ deel 1

Op verzoek van de minister van VWS heeft het Zorginstituut eind 2017 advies uitgebracht over het nieuwe bekostigingsmodel GGZ. Een belangrijk aandachtspunt voor de minister is de vraag in hoeverre het nieuwe bekostigingsmodel aansluit bij de huidige afgrenzing van de verzekerde prestaties in de geneeskundige GGZ. In het nieuwe bekostigingsmodel vormt de DSM-classificatie niet langer het uitgangspunt. Ook kan mogelijk het onderscheid tussen generalistische basis GGZ en gespecialiseerde GGZ vervallen.

Zorginstituut Nederland bewaakt de grenzen van het verzekerde pakket en bevordert gepast gebruik van het verzekerde pakket. In deel 1 van ons advies hebben we de gevolgen van het Zorgclustermodel voor de toegang van cliënten tot geneeskundige GGZ onderzocht aan de hand van casuïstiek. We hebben daarbij de kansen en risico’s van het nieuwe bekostigingsmodel in beeld gebracht en doen aanbevelingen aan partijen voor de doorontwikkeling van het Zorgclustermodel.

Rapport ‘Verkenning aansluiting Zorgclustermodel GGZ op huidige verzekerde aanspraken Zvw (deel 1)'

Verkenning Zorgclustermodel GGZ deel 2

In de oorspronkelijk planning zou het Zorginstituut eind 2018 een definitief oordeel over het Zorgclustermodel geven, onder de voorwaarde dat wij tijdig zouden beschikken over relevante pilotgegevens uit de koplopersinstellingen en een (concept)eindversie van het Zorgclustermodel. Eind 2018 konden wij echter nog niet beschikken over deze gegevens. Besluitvorming over de toekomst van het Zorgclustermodel zal plaatsvinden op basis van de (tussen)evaluatie van de pilotgegevens. In een brief informeren wij de Staatssecretaris van VWS over onze werkzaamheden tot nu toe.

Brief 'Stand van zaken rapport Zorgclustermodel GGZ (deel 2)' - januari 2019

Voorliggende vraag

ZIN heeft onderzocht of (het medische model achter) het Zorgclustermodel betere aanknopingspunten biedt om de verzekerde aanspraken op het gebied van geneeskundige GGZ uit te leggen dan de DSM classificatie. Wij zijn tot de conclusie gekomen dat dit niet het geval is. Met het Zorgclustermodel is het niet mogelijk het juiste zorgdomein/bekostigingskader te duiden. Het is evenmin mogelijk het wettelijke criterium ‘stand van de wetenschap en praktijk’ aan de hand van zorgclusters uit te leggen. Het duiden van de aanspraken op basis van de DSM-classificatie – hoewel niet ideaal – is wel mogelijk.

Doorontwikkeling Zorgclustermodel

Het voorgaande betekent dat, de uitleg van de verzekerde aanspraken op basis van de DSM-classificatie niet kan worden losgelaten en dat naar een combinatie moet worden gezocht tussen aanspraken gebaseerd op DSM-classificatie enerzijds en de bekostiging – als gebaseerd wordt op zorgclusters – anderzijds. Vanuit die optiek hebben wij partijen zo goed mogelijk ondersteund, om het Zorgclustermodel beter te laten aansluiten op de verzekerde aanspraken. Als een eindversie van het Zorgclustermodel beschikbaar is, kunnen wij beoordelen of behandeling van psychische problematiek vanuit het juiste bekostigingskader voldoende is geborgd.

Planning (deel 2)

Besluitvorming over de toekomst van het Zorgclustermodel zal plaatsvinden op basis van de (tussen)evaluatie van de pilotgegevens. Zodra er meer duidelijkheid hierover is en of een advies van het Zorginstituut hierover alsnog gewenst is, zullen wij een nieuwe planning maken.

Betrokken partijen

Patiëntenvereniging

  • MIND Landelijk Platform Psychische Gezondheid (MIND LPGGZ)

Brancheorganisaties

  • GGZ Nederland (GGZ-NL),
  • Landelijke Vereniging van Vrijgevestigde Psychologen en Psychotherapeuten (LVVP)
  • Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra (NFU)
  • Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ)
  • Platform MEER GGZ voor instellingen in de geestelijke gezondheidszorg (Meer GGZ)
  • Zelfstandige Klinieken Nederland (ZKN)
  • Zorgverzekeraars Nederland (ZN)

Beroepsverenigingen

  • Landelijke Vereniging POH‑GGZ (POH-GGZ)
  • Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP)
  • Federatie van psychologen, psychotherapeuten en pedagogen (P3NL)
  • Landelijke Huisarts Vereniging (LHV)
  • Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG)
  • Nederlands Instituut voor Psychologen (NIP)
  • Nederlandse Vereniging voor Psychotherapie (NVP)
  • Nederlandse Vereniging voor Gezondheidszorgpsychologie (NVGzP)
  • Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland-Sociaal Psychiatrisch Verpleegkundigen (V&VN-SPV)