Kwetsbare ouderen thuis

In 2030 wonen er 4 miljoen 65-plussers in Nederland, waarvan een kwart gekenschetst kan worden als kwetsbaar. Bij kwetsbare ouderen is sprake van een combinatie van lichamelijke, psychische en/of sociale tekorten in het functioneren, waardoor er een grotere kans is op gezondheidsproblemen. Bovendien blijven steeds meer kwetsbare ouderen langer thuis wonen. De veranderde zorgvraag die deze situatie meebrengt, vraagt om een heroriëntatie op het zorgaanbod thuis. Het Zorginstituut heeft de knelpunten in kaart gebracht in een startnotitie en zoekt samen met betrokken partijen naar oplossingen.

Vooruitgang leidt tot nieuwe problematiek

Er zijn nog nooit zoveel ouderen geweest, zowel in absolute aantallen als in percentage van de bevolking. Verbeterde leefomstandigheden en succesvolle geneeskunde zorgen dat mensen steeds ouder worden. Dat brengt nieuwe problemen met zich mee: functionele beperkingen stapelen zich op bij mensen en men krijgt vaak te maken met meerdere aandoeningen tegelijkertijd (multimorbiditeit).

Daarbij waren er nog nooit zoveel (kwetsbare) ouderen die thuis blijven wonen. Deze nieuwe problematiek kan niet binnen de huidige organisatie van zorg opgelost worden, omdat:

  • de huidige (organisatie van de) geneeskunde zich overwegend richt op één specifieke aandoening en onvoldoende antwoord heeft op multimorbiditeit bij ouderen;
  • de zorg meer nadruk legt op diagnostiek en behandeling van ziekten in plaats van ondersteuning bij het zo lang mogelijk zelfstandig functioneren en omgaan met verlies en gebreken;
  • het zorgaanbod gefragmenteerd is in de diverse domeinen. Goede zorg voor kwetsbare ouderen vereist een sterke samenhang tussen het medische, verpleegkundige en maatschappelijk domein;
  • de zorg vooral reactief is georganiseerd. De zorg begint pas na een incident. Bij ouderen is de kans op een incident erg groot. De toename van acute incidenten trekt een zware wissel op de oudere zelf en op de zorgverlening. Om acute incidenten te voorkomen moet de zorg proactief georganiseerd worden.

Knelpunten en vervolgstappen

Oplossingen moeten gezocht worden in een proactieve, samenhangende en integrale (persoonsgerichte) organisatie van zorg. Om de overgang naar deze zorg te stimuleren, heeft het Zorginstituut een startnotitie opgesteld. De startnotitie geeft een overzicht van knelpunten die zich voordoen bij de zorg voor een oudere patiënt gedurende de hele patient journey: zorg thuis, acuut event en vervolgzorg (thuis of tijdelijk elders). In de notitie staan vervolgstappen die gezet kunnen worden om met betrokken partijen tot een gezamenlijke agenda te komen. Deze agenda moet leiden tot betere samenhang in ondersteuning en zorg voor kwetsbare ouderen thuis. Deze agenda en de taakverdeling die daar uit voortvloeit, moet nog vastgesteld worden door alle betrokken partijen.

Startnotitie: Naar reguliere integrale zorg voor kwetsbare ouderen thuis

Presentatie Startnotitie

De Startnotitie is op 21 juni 2018 tijdens een bijeenkomst gepresenteerd en toegelicht aan vertegenwoordigers van organisaties, branches en beroepsgroepen die zijn betrokken bij de zorg voor kwetsbare ouderen. De deelnemers kwamen vanuit diverse achtergronden: zorgprofessionals, verzekeraars, verpleeghuizen en verzorgingshuizen, vanuit het zorgdomein inclusief de acute zorg, het sociale domein en de wetenschap.

De Startnotitie werd positief ontvangen. De ruim 70 deelnemers beseften dat er nog veel werk is te verzetten maar dat integrale zorg voor ouderen echt nodig is.

Meer informatie

Marjolein de Booys
E-mail: mbooys@zinl.nl
Mobiel: 06 - 53 41 92 82

Relevante partijen betrokken bij zorg voor kwetsbare ouderen thuis

  • ActiZ
  • Branchevereniging Thuiszorg Nederland (BTN)
  • InEen
  • Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ)
  • KBO-PCOB
  • Laego
  • Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV)
  • Landelijk Netwerk Acute Zorg (LNAZ)
  • Mezzo
  • Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)
  • Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra (NFU)
  • Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG)
  • Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ)
  • Nederlandse Zorgautoriteit (NZa)
  • Patiëntenfederatie Nederland (PFN)
  • Verenso
  • Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (V&VN)
  • Zorgverzekeraars Nederland (ZN)

Kennisinstituten

  • Instituut Beleid en Management in de Gezondheidszorg (iBMG)
  • Interfacultair Overleg Huisartsengeneeskunde (IOH)
  • Jan van Es Instituut
  • Nederlands Instituut voor Onderzoek van de Gezondheidszorg (NIVEL)
  • Vilans