Zinnige Zorg voor mensen met Onderste luchtweginfecties (verdiepingsfase)

Samen met partijen in de zorg onderzoekt Zorginstituut Nederland waar mogelijkheden zijn voor verbeteringen in het zorgtraject voor mensen met een onderste luchtweginfectie.

Verdiepend onderzoek

Er zijn aanwijzingen dat de kwaliteit en doelmatigheid van zorg voor patiënten met onderste luchtweginfecties nog beter kan. Om dit nader te onderzoeken hebben we het zorgtraject dat de patiënt met (verdenking op) een onderste luchtweginfectie doorloopt, onder de loep genomen. Van diagnostiek, behandeling tot nazorg. We zijn verder ingegaan op het zorgtraject van patiënten met:

  • tracheïtis, acute bronchitis en bronchiolitis;
  • community-acquired pneumonie (longontsteking die is opgelopen buiten het ziekenhuis of een zorginstelling).

In de verdiepingsfase van het Zinnige Zorg-project ‘onderste luchtweginfecties’ zijn we voor bovengenoemde ziektebeelden nagegaan: 

  • of de kwaliteitsstandaarden bekend zijn;
  • of de zorg in de praktijk volgens de kwaliteitsstandaarden wordt geleverd;
  • of de zorg effectief is en volgens de laatste wetenschappelijke inzichten wordt geleverd.

De resultaten van het onderzoek en de hieruit voortvloeiende verbetermogelijkheden beschrijft het Zorginstituut in een verbetersignalement. Dit verbetersignalement zal in het najaar van 2021 verschijnen. Op basis hiervan kunnen de betrokken partijen de verbeteringen in de volgende fase van het project (implementatiefase) uitvoeren.

De volgende onderzoeksrapporten liggen ten grondslag aan het verbetersignalement:

  1. Nivel-rapport 2020 ‘Huisartsenzorg aan patiënten met onderste luchtweginfecties: voorschijven van antibiotica en inzet van CRP testen’.
  2. IVM-rapport 2021 'Behandeling van community acquired pneumonie in het ziekenhuis'.
  3. Cochrane-rapport 2020 ‘Systematische review naar klinisch nut van longechografie & kwalitatief onderzoek naar praktische haalbaarheid van longechografie in Nederland’.
  4. Resultaten van enquête 2020 ‘Gebruik van risicoscores voor het vaststellen van de ernst van een longontsteking’.
  5. Cochrane-rapport 2020 ‘Systematische review naar het klinisch nut van het gebruik van risicoscores voor het vaststellen van de ernst van een longontsteking'.
  6. Cochrane-rapport 2020 ‘Systematische review naar de zorg voor risicopatiënten met een onderste luchtweginfectie.

Vervolgbijeenkomst verdiepingsfase

Op 2 februari 2021 vond de vervolgbijeenkomst plaats. Hierin hebben we alle deelnemers geïnformeerd over de onderzoeksresultaten en hebben we deze resultaten gezamenlijk besproken met bijpassende verbeterdoelen. Ook maakten we een aanzet tot verbetermogelijkheden en  verbeteracties. Van deze bijeenkomst is een verslag gemaakt.

Verslag vervolgbijeenkomst Onderste luchtweginfecties 2 februari 2021

Startbijeenkomst verdiepingsfase

Op 25 juni 2019 organiseerde het Zorginstituut een startbijeenkomst met partijen die bij de zorg rond onderste luchtweginfecties zijn betrokken. In deze bijeenkomst hebben we samen met deze partijen het zorgtraject van de patiënt doorgenomen. De partijen hebben op basis van hun ervaring in de praktijk aangegeven waar het zorgtraject beter kan. Deze suggesties staan in het verslag van de bijeenkomst.

Verslag startbijeenkomst verdiepingsfase Onderste luchtweginfecties en pneumonie 25 juni 2019

Aan de hand van de suggesties en het zorgtraject zijn analysepunten vastgesteld en gebundeld in thema’s:

Thema’s project Onderste luchtweginfecties en pneumonie

CRP-test
eerste lijn

Risicogroepen

Diagnostiek
tweede lijn

Medicamenteuze
therapie

Nazorg
tweede lijn

Bevorderen van adequate inzet van een CRP-test en adequate behandeling op basis van de testuitslag.

Bevorderen van aandacht voor:
  • passende diagnostiek en therapie bij risicogroepen;
  • geïndiceerde vaccinatie bij risicogroepen.

Bevorderen van doelmatige inzet van microbiologische en beeldvormende diagnostiek (en risicoscores) tijdens diagnostiek opname en follow-up.

Bevorderen van:
  • adequate inzet van antibiotische therapie (duur en type) in het ziekenhuis;
  • effectiviteit van A-teams op het gebied van ‘anti-microbial stewardship’.

Richtlijn bevat geen aanbevelingen over nazorg.

In kaart brengen welke patiënten noodzaak en baat hebben bij bepaalde nazorg.

Vervolgens zijn per thema onderzoeksvragen opgesteld. Een deel van het onderzoek heeft het Zorginstituut zelf uitgevoerd, een ander deel is uitbesteed aan externe partijen. Resultaten zijn tijdens deze onderzoeksperiode besproken met afgevaardigden van partijen die per thema zijn benoemd. Het uiteindelijke resultaat van alle onderzoeken hebben we gezamenlijk met alle partijen besproken in een vervolgbijeenkomst op 2 februari 2021. 

Achtergrondinformatie

Het onderzoek naar het zorgtraject voor mensen met  onderste luchtweginfecties is de tweede fase van het project ‘Zinnige Zorg - Infectieziekten’. In de eerste fase (screeningsfase) heeft het Zorginstituut samen met de betrokken partijen de onderwerpen ‘onderste luchtweginfecties en pneumonie’ en ‘urineweginfecties’ geselecteerd omdat er aanwijzingen waren dat de kwaliteit en doelmatigheid van zorg mogelijk beter kan. Deze onderwerpen worden in de verdiepingsfase verder onderzocht. De onderbouwing voor deze keuze is te lezen in het rapport:

Zinnige Zorg - Rapport screeningsfase Systematische analyse Infectieziekten

Dit rapport is vastgesteld door de Raad van Bestuur van het Zorginstituut en aangeboden aan de betrokken partijen en aan de minister voor Medische Zorg en Sport.

Op de pagina 'Zinnige Zorg – systematisch doorlichten van het basispakket' staat beschreven hoe een Zinnige Zorg-traject verloopt.

Voor informatie

Ingrid van Hoogstraten (projectleider)
E-mail: ihoogstraten@zinl.nl
Telefoon: 06 - 12 41 43 11

Tijdlijn

Een overzicht van belangrijke stappen in de verdiepingsfase 'Onderste luchtweginfecties en pneumonie' en de voorafgaande screeningfase 'Infectieziekten'.

Betrokken partijen

  • Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Pharmacie (KNMP)
  • Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG)
  • Nederlandse Internisten Vereniging, Klinische Immunologie (NVvl)
  • Nederlandse Internisten Vereniging - Nederlandse Vereniging van Internist-Infectiologen  (NII)
  • Nederlandse Internisten Vereniging - Nederlandse Vereniging van Internist-Acuut Geneeskundigen (NVIAG) 
  • Nederlandse Internisten Vereniging, kerngroep Ouderengeneeskunde
  • Nederlandse Vereniging van Artsen voor Longziekten en Tuberculose (NVALT)
  • Nederlandse Vereniging van Spoedeisende Hulp Artsen (NVSHA)
  • Nederlandse Vereniging van Ziekenhuisapothekers (NVZA)
  • Nederlandse Vereniging voor Intensive Care (NVIC)
  • Nederlandse Vereniging voor Klinische Chemie en Laboratoriumgeneeskunde (NVKC)
  • Nederlandse Vereniging voor Medische Microbiologie (NVMM)
  • Nederlandse Vereniging voor Radiologie (NVvR)
  • Stichting Werkgroep Antibioticabeleid (SWAB)
  • Zorgverzekeraars Nederland (ZN)