Zinnige Zorg bij Implanteerbare Cardioverter-Defibrillator (ICD) (verdiepingsfase)

Mensen met een verhoogd risico op plotse hartdood kunnen een implanteerbare cardioverter-defibrillator (ICD) krijgen. Dit medisch hulpmiddel kan de hartslag herstellen als het hart veel te snel klopt (tachycardie) of zelfs stilvalt. De richtlijnen van cardiologen voor het plaatsen van een ICD zijn gebaseerd op studies van soms wel 20 jaar oud. Terwijl de behandeling van hartaandoeningen sindsdien door innovatieve zorg sterk is veranderd. Alle reden om in een Zinnige Zorg-verdiepingstraject te onderzoeken of de plaatsing van een ICD nog altijd doelmatig is.

Patiëntengroep ICD

Een ICD wordt volgens cardiologische richtlijnen geplaatst als zogeheten primaire of secundaire preventie. Bij secundaire preventie gaat het om patiënten die al een ventrikel tachycardie of ventrikelfibrilleren hebben doorstaan. Bij beide ziektebeelden gaat het om een ernstige, levensbedreigende hartritmestoornis. Bij primaire preventie gaat het om patiënten met een verhoogd risico op deze hartritmestoornissen. Een ICD wordt ook als primaire preventie geplaatst bij patiënten met bepaalde erfelijke hartafwijkingen.

Meer behandelmogelijkheden

De richtlijnen voor het plaatsen van een ICD zijn gebaseerd op studies van soms wel 20 jaar oud. In de tussentijd is de behandeling van hartaandoeningen sterk veranderd. Zo zijn er nu bijvoorbeeld meer mogelijkheden voor therapeutische cardiologische interventies (waaronder  een nieuwe hartklep). Ook heeft een ICD nadelen voor de patiënt, zoals implantatie gerelateerde complicaties, onterechte shocks en psychische belasting van patiënten.

Verdiepend onderzoek gestart

Zorginstituut Nederland doet verdiepend onderzoek naar het plaatsen van een ICD en de mogelijkheden voor zinnige zorg bij deze behandeling. Het lopende onderzoek (2019) richt zich onder meer op:

  • bestaande afspraken over goede zorg in richtlijnen;
  • de effectiviteit van de ICD-zorg;
  • de toepassing van ICD-zorg in de praktijk.

DO-IT-studie naar doelmatigheid

In 2014 is een groot verdiepend onderzoek gestart naar de doelmatigheid van het plaatsen van een ICD als primaire preventie. Dit is de Dutch Outcome in ICD Therapy (DO-IT) studie. Hieraan hebben veel Nederlandse ziekenhuizen meegewerkt. De studie richt zich onder meer op de effectiviteit van het preventief plaatsen van een ICD bij patiënten die nog nooit een levensbedreigende ritmestoornis of hartstilstand hebben gehad. Dit onderzoek is gefinancierd door ZonMw. Het Zorginstituut heeft bijgedragen aan de kosten voor het opzetten van de dataregistratie en voor het verrichten van een kosteneffectiviteitsonderzoek.

Zinnige Zorg ‘Hart- en vaatstelsel’

Het Zinnige Zorg verdiepend onderzoek naar het onderwerp ICD maakt deel uit van het project Zinnige Zorg ‘Hart- en vaatstelsel’. Daartoe behoren ook Perifeer Arterieel Vaatlijden en Pijn op de Borst. De resultaten van het verdiepend onderzoek naar ICD worden beschreven in een ‘Verbetersignalement’. Daarin komen ook adviezen om de kwaliteit en  kosteneffectiviteit van de ICD-zorg te verbeteren.

Over het Zinnige Zorg-programma

Zinnige Zorg bij ICD is één van de projecten binnen het langlopende programma Zinnige Zorg. Hierin brengt het Zorginstituut sinds 2013 in beeld hoe de zorg die vanuit het basispakket wordt vergoed, in de praktijk wordt geleverd. Samen met patiënten, professionals, zorgaanbieders en zorgverzekeraars analyseren we de zorg en zoeken we naar mogelijkheden om deze verder te verbeteren en onnodige zorg te vermijden. Ook beoordeelt het Zorginstituut of de zorg patiëntgericht, effectief en gepast is.

Meer informatie

Contactpersoon: Anja Duursma (projectleider)
E-mail: ADuursma@zinl.nl
Telefoon: 06 - 22 63 98 82

TijdlijnOverzicht van belangrijke stappen in de verdiepingsfase ICD.

Betrokken partijen

  • Amsterdam UMC locatie AMC
  • Harteraad
  • Nederlandse Hartstichting
  • Nederlandse Vereniging voor Cardiologie (NVVC)
  • ZonMW
  • Zorgverzekeraars Nederland (ZN)