Zinnige Zorg voor mensen met slaapapneu (verdiepingsfase)

Samen met partijen in de zorg onderzoekt Zorginstituut Nederland waar mogelijkheden zijn voor verbeteringen in het zorgtraject voor mensen met slaapapneu. We nemen de hele keten van zorg onder de loep vanuit het perspectief van de patiënt. Het doel is verbetering van kwaliteit van zorg en vermijding van onnodige kosten.

Waarom een verdieping slaapapneu?

In 2016 is de screeningsfase uitgevoerd voor het ICD-gebied 'Ziekten van het ademhalingsstelsel'. Doel was het selecteren van zorgtrajecten waarbinnen naar verwachting mogelijkheden zijn voor kwaliteitsverbetering door meer zinnige zorg. De zorgtrajecten slaapapneu (OSA), COPD en astma zijn uiteindelijk geselecteerd voor verdere verdieping.

Resultaat verdieping: verbetersignalement

Het Zorginstituut voert onderzoek uit om na te gaan of er binnen het zorgtraject voor patiënten met slaapapneu ruimte is voor meer zinnige zorg. Hierbij kijken we onder meer naar:

  • (onderbouwde) afspraken over goede zorg in richtlijnen;
  • de effectiviteit van zorg;
  • de toepassing van zorg in de praktijk.

Het resultaat van het verdiepend onderzoek wordt verwerkt in een analyserapport en besproken met alle betrokken partijen. Het afgestemde analyserapport dient als basis voor het formuleren van concrete verbeterpunten. In samenspraak met partijen worden hier acties aan gekoppeld. De analyses, verbeterpunten en acties worden vastgelegd in een ‘verbetersignalement’ en aangeboden aan partijen en aan de minister voor Medische Zorg en Sport.

Verdieping slaapapneu

In 2017 is het Zorginstituut gestart met het Zinnige Zorg-project voor slaapapneu. In het eerste kwartaal van 2017 waren er 2 bijeenkomsten met alle betrokken partijen. Beide bijeenkomsten zijn samengevat in een verslag. Het Zorginstituut heeft alle input vertaald naar onderzoeksvragen en onderzoeksopdrachten:

Diagnostiek

  • Wat bevelen richtlijnen aan over de inzet van verschillende diagnostische tests en op welke wijze is dit onderbouwd?
  • Wat is het klinisch nut van verschillende diagnostische tests?
  • Hoe vaak worden diagnostische tests ingezet in de praktijk?

De eerste 2 onderzoeksvragen zijn geformuleerd in een opdracht en via een aanbestedingsprocedure gegund aan Cochrane Nederland. Het laatste onderzoek voert het Zorginstituut zelf uit.

Behandeling symptomatische slaapapneu

  • Wat bevelen Nederlandse richtlijnen aan over deze specifieke behandelingen voor slaapapneu en op welke wijze is dit onderbouwd?
  • Wat is er bekend over de relatieve effectiviteit van deze specifieke behandelingen voor slaapapneu?
  • Hoe vaak worden deze behandelingen ingezet in de praktijk?

Dit onderzoek voert het Zorginstituut zelf uit.

Behandeling asymptomatische slaapapneu

  • Wat bevelen nationale en internationale richtlijnen aan over het behandelen van asymptomatische slaapapneu met Continuous Positive Airway Pressure (CPAP) of Mandibulair Repositie Apparaat (MRA) bij specifieke comorbiditeit en op welke wijze is dit onderbouwd?
  • Wat is de effectiviteit van het behandelen van asymptomatische slaapapneu met CPAP of MRA op de comorbiditeit?
  • Hoe groot is de potentiële groep asymptomatische patiënten met slaapapneu en comorbiditeit?

De eerste 2 onderzoeksvragen zijn geformuleerd in een opdracht en via een aanbestedingsprocedure gegund aan Cochrane Nederland. Het laatste onderzoek voert het Zorginstituut zelf uit.

Controles

  • Wat bevelen Nederlandse richtlijnen aan over de invulling van controles na een succesvolle proefplaatsing bij CPAP- of MRA-behandeling en op welke wijze is dit onderbouwd?
  • Hoe vaak wordt er medisch specialistische zorg voor slaapapneu geleverd in de 2e lijn na succesvolle proefplaatsing bij CPAP of MRA behandeling?

Dit onderzoek voert het Zorginstituut zelf uit.

E-health

  • Wat bevelen richtlijnen aan over de inzet van e-health binnen het behandeltraject van patiënten met gediagnosticeerde slaapapneu en op welke wijze is dit onderbouwd?
  • In hoeverre dragen e-health-interventies bij aan het vergroten van therapietrouw bij behandeling met CPAP of MRA?

De richtlijnenanalyse voert het Zorginstituut zelf uit. De opdracht over therapietrouw wordt uitgevoerd door de Vrije Universiteit (VU).

Rapportage: inhoudelijk analyserapport

In april 2019 zijn alle onderzoeken afgerond. De uitkomsten en de daarop gebaseerde conclusies zijn door het Zorginstituut opgeschreven in een inhoudelijk analyserapport. Dit rapport is eind mei 2019 ter schriftelijke consulatie aangeboden aan alle betrokken partijen. Vanwege de vakantieperiode is de reactietermijn verlengd. Uiteindelijk hebben we van iedereen inhoudelijk commentaar ontvangen. In november 2019  heeft het Zorginstituut hierop gereageerd. Per opmerking is beschreven hoe het punt al of niet is verwerkt in het rapport.

Verbetersignalement

De onderzoeksbevindingen uit het inhoudelijk analyserapport geven aanleiding tot het formuleren van een aantal verbeterpunten en verbeterafspraken. Deze hebben als doel om de kwaliteit van zorg te vergroten en meer in lijn te brengen met wetenschappelijke bevindingen en aanbevelingen. De verbeterpunten zijn direct afgeleid uit de conclusies van het inhoudelijk analyserapport. Het Zorginstituut heeft de voorgestelde verbeterpunten en verbeterafspraken vastgelegd in het concept-verbetersignalement. Het inhoudelijk analyserapport vormt de basis voor dit verbetersignalement en is als bijlage toegevoegd. Het concept-verbetersignalement is in een tweede schriftelijke consultatieronde naar partijen gestuurd met de vraag om een bestuurlijke reactie te geven. Partijen kunnen tot eind januari 2020 reageren. In aanvulling op deze consultatieronde organiseerde het Zorginstituut op 16 december 2019 een bijeenkomst. Aanwezigen kregen hier extra gelegenheid om input te leveren. Van deze bijeenkomst is een verslag gemaakt.

Verslag consultatiebijeenkomst slaapapneu 16 december 2019

Het vervolg

In februari 2020 zal het Zorginstituut alle input uit de bijeenkomst van 16 december 2019 en de tweede schriftelijke consultatieronde verwerken in een definitief verbetersignalement. Naar verwachting wordt het ‘Verbetersignalement Obstructief slaapapneu’ in maart 2020 definitief vastgesteld door de Raad van Bestuur van het Zorginstituut.

Voor informatie

E-mail: Secretariaat Zinnige Zorg
Telefoon: 020 - 797 89 59

TijdlijnEen overzicht van belangrijke stappen in de verdiepingsfase slaapapneu en de daaraan voorafgaande screeningsfase 'Ziekten van het ademhalingsstelsel'.

Betrokken partijen

  • ApneuVereniging
  • Federatie Medisch Specialisten (FMS)
  • Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie (KNGF)
  • Longalliantie Nederland (LAN)
  • Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG)
  • Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra (NFU)
  • Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Tandheelkunde (KNMT)
  • Nederlandse Vereniging van Artsen voor Longziekten en Tuberculose (NVALT)
  • Nederlandse Vereniging van Diëtisten (NVD)
  • Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ)
  • Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie (NVA)
  • Nederlandse Vereniging voor Keel-Neus-Oorheelkunde en Heelkunde van het Hoofd-Halsgebied (KNO)
  • Nederlandse Vereniging voor Klinische Arbeidsgeneeskunde (NVKA)
  • Nederlandse Vereniging voor Mondziekten, Kaak- en Aangezichtschirurgie (NVMKA)
  • Nederlandse Vereniging voor Neurologie (NVN)
  • Nederlandse Vereniging voor Tandheelkundige Slaapgeneeskunde (NVTS)
  • Slaapgeneeskunde Vereniging Nederland (SVNL)
  • Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (V&VN)
  • Zorgverzekeraars Nederland (ZN)