Zinnige Zorg bij Implanteerbare Cardioverter-Defibrillator (ICD) (verdiepingsfase)

Een implanteerbare cardioverter-defibrillator (ICD) wordt gegeven aan mensen met een verhoogd risico op plotse hartdood. De behandeling van hartaandoeningen is door innovatieve zorg sterk veranderd. Maar de richtlijnen van cardiologen voor het plaatsen van een ICD zijn verouderd en gebaseerd op studies van soms wel 20 jaar oud. Hierdoor krijgen patiënten mogelijk onnodig een ICD. Het plaatsen van een ICD heeft ook nadelen, zoals het optreden van (ernstige) complicaties, onterechte shocks en psychische belasting. In dit Zinnige Zorg-verdiepingstraject onderzoekt het Zorginstituut samen met betrokken partijen welke verbetermogelijkheden er zijn. 

Patiëntengroep ICD

Een ICD is een medisch hulpmiddel dat onder de huid wordt aangebracht en de hartslag kan herstellen. Het apparaatje geeft elektrische schokken als het hart veel te snel klopt (tachycardie) of zelfs stilvalt. Een ICD wordt geplaatst als zogeheten primaire of secundaire preventie. Bij secundaire preventie gaat het om patiënten die al een ventrikel tachycardie of ventrikelfibrilleren hebben doorstaan. Dit zijn ernstige, levensbedreigende hartritmestoornissen. Bij primaire preventie gaat het om patiënten met een verhoogd risico op deze hartritmestoornissen. Een ICD wordt ook als primaire preventie geplaatst bij patiënten met bepaalde erfelijke hartafwijkingen.

Verdiepend onderzoek

Het verdiepend onderzoek van het Zorginstituut richt zich onder meer op: 

  • bestaande afspraken over goede zorg in richtlijnen; 
  • de effectiviteit van de ICD-zorg; 
  • de toepassing van ICD-zorg in de praktijk;
  • patiënteninformatie en Samen beslissen.

De tussen 2014 en 2019 uitgevoerde studie Dutch Outcome in ICD Therapy (DO-IT) is onderdeel van de verdiepende analyses. Hieraan hebben veel Nederlandse ziekenhuizen meegewerkt. De studie richt zich onder meer op de effectiviteit van het preventief plaatsen van een ICD bij patiënten die nog nooit een levensbedreigende ritmestoornis of hartstilstand hebben gehad. Dit onderzoek is gefinancierd door ZonMw. Het Zorginstituut heeft bijgedragen aan de kosten voor het opzetten van de dataregistratie en voor het verrichten van een kosteneffectiviteitsonderzoek. 

Het Zorginstituut schrijft zijn bevindingen op in een verbetersignalement. Dit wordt naar verwachting in december 2021 gepubliceerd, na consultatie van alle betrokken partijen. In het verbetersignalement worden verbeterpunten benoemd en waar mogelijk ook verbeterafspraken met partijen vastgelegd. De betrokken partijen voeren de afgesproken verbeteringen in de volgende fase van het traject uit, de implementatiefase.

Achtergrond en werkwijze Zinnige Zorg

Zinnige Zorg bij ICD is één van de projecten binnen het langlopende programma Zinnige Zorg. Hierin brengt het Zorginstituut sinds 2013 in beeld hoe de zorg die vanuit het basispakket wordt vergoed, in de praktijk wordt geleverd. Samen met patiënten, professionals, zorgaanbieders en zorgverzekeraars analyseren we de zorg en zoeken we naar mogelijkheden om deze verder te verbeteren en onnodige zorg te vermijden. Ook beoordeelt het Zorginstituut of de zorg patiëntgericht, effectief en gepast is. 

Meer informatie

Contactpersoon: Anja Duursma (projectleider)
E-mail: ADuursma@zinl.nl
Telefoon: 06 - 22 63 98 82

Tijdlijn

Overzicht van belangrijke stappen in de verdiepingsfase ICD.

Betrokken partijen

  • Amsterdam UMC locatie AMC
  • Harteraad
  • Nederlandse Hartstichting
  • Nederlandse Vereniging voor Cardiologie (NVVC)
  • ZonMW
  • Zorgverzekeraars Nederland (ZN)