Zinnige Zorg voor mensen met astma (verdiepingsfase)

De verdiepingsfase voor het project 'Zinnige Zorg voor mensen met astma' werd eind 2019 herstart. We hebben de hele keten van zorg voor mensen met astma onder de loep genomen vanuit het perspectief van de patiënt. Samen met patiëntenverenigingen, koepelorganisaties en zorgverzekeraars hebben we gekeken naar de zorg zoals die staat beschreven in kwaliteitstandaarden en naar de uitvoering hiervan in de praktijk.

Verbetersignalement

In het ‘Verbetersignalement Astma’ stelt het Zorginstituut samen met patiënten, zorgverleners, zorgverzekeraars en andere betrokken partijen in de zorg vast dat verbeteringen mogelijk zijn in het zorgtraject voor mensen met astma.

Zinnige Zorg - Verbetersignalement Astma

Met patiënten, zorgverleners, en zorgverzekeraars zijn verbetermogelijkheden besproken en vastgesteld. Betrokken partijen onderschrijven de verbetermogelijkheden en zullen deze nader uitwerken en implementeren. Het gaat om 3 hoofdonderwerpen en meerdere deelonderwerpen voor verbetering.

  • Verbeter de diagnosestelling van astma:
    • bevestig de diagnose astma met kwalitatief goede spirometrie;
    • zet overig aanvullend onderzoek onderbouwd in.
  • Optimaliseer de behandeling van astma om longaanvallen te voorkomen:
    • voorkom overbehandeling met SABA;
    • verminder inhalatiefouten door gebruik van uniforme inhalatoren met teller;
    • betrek impact broeikasgassen bij keuze voor inhalator;
    • stel behandeling mede af op basis van FeNO.
  • Controleer mensen met astma periodiek:
    • besteed meer aandacht aan medicamenteuze en niet-medicamenteuze aspecten;
    • zet spirometrie meer gepast in tijdens monitoring.

Wat gaan patiënten van de verbeterafspraken merken?

De verbeterafspraken betekenen voor patiënten met astma:

  • minder overdiagnose en overbehandeling door scherpere diagnosestelling;
  • minder longaanvallen en ziekenhuisopnames;
  • meer mensen met gecontroleerd, stabiel astma;
  • minder uitstoot van broeikasgassen.

Proces systematische doorlichting - verdiepingsfase

De verdiepingsfase is de tweede fase van de systematische doorlichting van het verzekerde pakket. In de eerste fase, de screening van het ICD-10-gebied 'Ziekten van het Ademhalingsstelsel' zijn naast het zorgtraject astma 2 andere onderwerpen geselecteerd voor de verdieping, namelijk OSAS (slaapapneu) en COPD.

Het perspectief van de patiënt en de zorg die deze nodig heeft vormen het uitgangspunt. Het Zorginstituut werkt in deze verdiepingsfase nauw samen met betrokken partijen. Het uiteindelijke doel van de verdiepingsfase is om in samenspraak met alle relevante partijen concrete maatregelen te formuleren, die leiden tot bevordering van kwaliteit en doelmatigheid van geleverde zorg. De analyse en de verbeteracties worden vastgelegd in een verbetersignalement en aangeboden aan de minister van VWS.

Verdiepingsbijeenkomst

Op 5 maart 2020 was er een verdiepingsbijeenkomst voor het project 'Zinnige Zorg voor mensen met astma'. Het doel van deze bijeenkomst was om samen met relevante partijen te inventariseren waar verbetering mogelijk is in het zorgtraject astma. Hiertoe heeft het Zorginstituut 5 zorgtrajecten vormgegeven op basis van verschillende nationale en internationale richtlijnen. Dit is slechts een eenvoudige weergave van het proces zoals in de richtlijnen staat beschreven. Van de bijeenkomst is een verslag gemaakt.

Zinnige Zorg - Verslag verdiepingsbijeenkomst (incl. weergave zorgtrajecten) Astma 5 maart 2020

Intern en extern onderzoek

Aan de hand van gesignaleerde problemen in de zorgtrajecten zijn vervolgens concrete onderzoeksopdrachten geformuleerd. We hebben daarbij gekeken naar wat partijen als goede zorg hebben beschreven en hoe deze zorg in de praktijk wordt toegepast. Er zijn 3 onderzoeksopdrachten uitgezet, waarvan 1 onderzoek bij Nivel, 1 aanbesteding via een dynamisch aankoopsysteem (DAS) en 1 onderzoek via een raamcontract met Cochrane Netherlands. Het betreft de volgende onderzoeken.

Daarnaast heeft het Zorginstituut zelf onderzoek gedaan naar de uitvoering in de praktijk, op basis van de declaratiedata waarover wij beschikken:

  •  Analyses declaratiedata Zorginstituut.

Met de onderzoeksresultaten kunnen we in afstemming met partijen mogelijke verbeteringen in het zorgtraject van astma vaststellen.

Vervolgbijeenkomst

Het Zorginstituut heeft de resultaten van het intern en extern uitgevoerde onderzoek verwerkt en gepresenteerd tijdens 2 online voorbesprekingen en een online vervolgbijeenkomst op 30 maart 201. Bij de eerste 2 kleinere besprekingen hebben we de 2 externe onderzoeken kort voorbesproken met enkele partijen. Bij deze laatste online vervolgbijeenkomst werden alle resultaten tezamen besproken met betrokken partijen. Van de online vervolgbijeenkomst is een verslag gemaakt.

Zinnige Zorg - Verslag vervolgbijeenkomst Astma 30 maart 2021 (incl. presentatie resultaten van intern en extern onderzoek)

Op basis van de resultaten zijn verbeterafspraken en acties geformuleerd, die vervolgens zijn afgestemd met partijen. Partijen is gevraagd aan welke verbeterafspraken en acties zij tijdens de implementatiefase willen meewerken. De resultaten, verbeterafspraken, acties en deelnemende partijen zijn beschreven in het concept-verbetersignalement. Partijen hebben dit concept inmiddels ontvangen voor consultatie. Na verwerking van hun reacties  zal de Raad van Bestuur van het Zorginstituut in november 2021 het definitieve verbetersignalement vaststellen en aanbieden aan de minister van VWS. Daarna wordt het verbetersignalement gepubliceerd.

Van Zinnige Zorg naar Passende zorg

Zinnige zorg wil zeggen: zorg van goede kwaliteit, niet meer dan nodig en niet minder dan noodzakelijk. In Zinnige Zorg-projecten houdt het Zorginstituut de zorg die in het basispakket zit tegen het licht. De patiënt en de zorg die deze nodig heeft, staan daarbij centraal. Samen met betrokken partijen kijken we waar gepast gebruik van zorg beter kan. Zo kunnen we kwaliteit voor patiënten verbeteren en onnodige kosten vermijden. De Zinnige Zorg-methodiek wordt op dit moment verder ontwikkeld door het Zorginstituut. In nauwe samenwerking met diverse partners binnen de overheid en de zorg wordt nu inhoud en vorm gegeven aan de methodiek voor Passende zorg. Lopende Zinnige Zorg-onderzoeken vinden doorgang in het kader van Passende zorg. Het Zorginstituut blijft tijdens de implementatie de verbetermogelijkheden monitoren die zijn vastgelegd in het verbetersignalement.

Voor informatie

Contactpersoon: Geert-Jan van Kemenade
E-mail: GKemenade@zinl.nl
Mobiel: 06 - 12 15 38 62

Planning

  • Start dossier: februari 2017
  • Dossier gepauzeerd: juli 2018 
  • Doorstart: november 2019
  • Bespreken onderzoeksresultaten: maart 2021
  • Consultatie concept-verbetersignalement: september/oktober 2021
  • Publicatie verbetersignalement: december 2021

Betrokken partijen

  • COPD & Astma Huisartsen Advies Groep (CAHAG)
  • Kenniscentra Complex Chronische Longaandoeningen (KCCL)
  • Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie (KNGF)
  • Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Pharmacie (KNMP)
  • Long Alliantie Nederland (LAN)
  • Longfonds
  • Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG)
  • Nederlandse Vereniging van Artsen voor Longziekten en Tuberculose (NVALT)
  • Nederlandse Vereniging van Longfunctieanalisten (NVLA)
  • Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde (NVK)
  • V&VN Longverpleegkundigen (V&VN)
  • Zorgverzekeraars Nederland (ZN)

Publicaties