Zinnige Zorg voor mensen met een verstandelijke beperking en probleemgedrag (verdiepingsfase)

Samen met partijen in de Gehandicaptenzorg onderzoekt Zorginstituut Nederland waar mogelijkheden zijn voor verbeteringen in het zorgtraject voor mensen met een verstandelijke beperking (VB) en probleemgedrag.

Mensen met een VB en probleemgedrag

Mensen met een verstandelijke beperking (VB) kunnen hun wensen of gevoelens niet of in mindere mate (verbaal) uiten. Bij hen kan probleemgedrag voorkomen; ook wel beschreven als ’moeilijk verstaanbaar gedrag’ of ’moeilijk begrepen gedrag’. Probleemgedrag kan naar binnen gericht gedrag zijn (bijv. dwangmatig of teruggetrokken gedrag) of naar buiten gericht (bijv. fysieke- of verbale agressie). De oorzaken van probleemgedrag kunnen divers zijn, meestal een gevolg van persoonsgebonden factoren, de context of een combinatie hiervan. De uiting van probleemgedrag is vaak een vraag om hulp aan de omgeving.

Doel van de verdiepingsfase

Het doel van de verdiepingsfase is om mogelijke verbeteringen zo concreet mogelijk te formuleren. Het Zorginstituut beschrijft de resultaten van het verdiepend onderzoek in een ‘verbetersignalement’. Hierin staan ook de verbeterafspraken en wat die betekenen voor de kwaliteit en kosten van de zorg. De betrokken partijen pakken dan de aanbevelingen voor verbetering op in de volgende fase van het project. Dit is de implementatiefase.

Vervolgbijeenkomsten verdiepingsfase

Op 21 september 2020 organiseerde het Zorginstituut een vervolgbijeenkomst met de betrokken partijen. Vanwege de coronamaatregelen vond deze plaats via Webex beeldconferentie. In deze bijeenkomst hebben we gezamenlijk de voorlopige conclusies van de verdiepingsfase doorgenomen en de mogelijke richtingen verkend om de zorg voor mensen met een VB en probleemgedrag te verbeteren. Van deze bijeenkomst is een verslag gemaakt.

Zinnige Zorg - Verslag vervolgbijeenkomst (incl. presentatie) VB en probleemgedrag 21 september 2020

Tijdens de bijeenkomst hebben we 2 onderzoeken gepresenteerd, waarvan op de downloadpagina ook makkelijk leesbare samenvattingen beschikbaar zijn:

NIVEL-rapport Beeldvorming en diagnostiek bij probleemgedrag in de praktijk: de aanpak bij volwassenen met een verstandelijke beperking met 24 uurszorg

Dossieronderzoek beeldvorming en diagnostiek bij mensen met een verstandelijke beperking en probleemgedrag

Op 18 januari 2021 kwamen de betrokken stakeholders nogmaals digitaal bijeen. Tijdens deze bijeenkomst hebben zij de implementatieagenda verder aangescherpt voor verbetering van de praktijk van beeldvorming en diagnostiek voor mensen met een VB en probleemgedrag .

Zinnige Zorg - Implementatieagenda VB en probleemgedrag 18 januari 2021

Ook is het derde verdiepingsonderzoek afgerond. Dit is het onderzoek naar het perspectief van verwanten bij de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking en probleemgedrag.

Rapport Samen een modus zoeken

Startbijeenkomst verdiepingsfase

Op 10 april 2019 vond de startbijeenkomst plaats van de verdiepingsfase mensen met een verstandelijke beperking en probleemgedrag. Tijdens deze bijeenkomst hebben we samen met de betrokken partijen thema’s binnen het zorgtraject besproken waar de zorg zinniger kan. Ook hebben we een eerste aanzet gedaan tot het formuleren van onderzoeksvragen.

Nieuwsbrieven - stand van zaken

In tussentijdse nieuwsbrieven doen we regelmatig verslag van belangrijke stappen in de verdiepingsfase en geven we een kijkje in de praktijk.

Het programma Zinnige Zorg - Gehandicaptenzorg

Het onderzoek naar het zorgtraject voor mensen met een verstandelijke beperking en probleemgedrag is de tweede fase van het project ‘Zinnige Zorg - Gehandicaptenzorg’. In de eerste fase (screeningsfase) heeft het Zorginstituut in samenspraak met betrokken partijen 2 onderwerpen geselecteerd waar de kwaliteit en doelmatigheid van zorg beter kan. De onderbouwing voor deze keuze is te lezen in het screeningsrapport.

Zinnige Zorg - Rapport screeningsfase Gehandicaptenzorg

Dit rapport is op 21 januari 2019 vastgesteld door de Raad van Bestuur van het Zorginstituut en aangeboden aan de partijen in de GHZ en aan de minister voor Medische Zorg en Sport.

De geselecteerde onderwerpen zijn:

  1. Zinnige Zorg voor mensen met een verstandelijke beperking en probleemgedrag; en
  2. Zinnige Zorg voor mensen met een licht verstandelijke beperking en een gezondheidsprobleem.

Werkwijze Zinnige Zorg

Op de pagina 'Zinnige Zorg - systematisch doorlichten van het basispakket' kunt u lezen hoe een Zinnige Zorg-project verloopt.

Team

Bekijk het organogram om te zien welke medewerkers van het Zorginstituut betrokken zijn bij de Zinnige Zorg-projecten Gehandicaptenzorg.

Organogram Team Zinnige Zorg Gehandicaptenzorg (met contactgegevens)

Meer informatie

Contactpersoon: Albertine van Diepen (projectleider)
E-mail: ADiepen@zinl.nl
Mobiel: 06 - 30 48 25 36

Tijdlijn

Een overzicht van belangrijke stappen in de verdiepingsfase 'Mensen met een VB en probleemgedrag' en de voorafgaande screeningfase.

Belanghebbende partijen

  • Belangennetwerk Verstandelijk Gehandicapten (Kans Plus)
  • Beroepsvereniging van professionals in sociaal werk (BPSW)
  • Centrum voor Consultatie en Expertise (CCE)
  • Landelijke Federatie door en voor mensen met een verstandelijke beperking (LFB)
  • Landelijk Steunpunt Medezeggenschap (LSR)
  • Nederlands Instituut van Psychologen (NIP)
  • Nederlandse Vereniging van Artsen voor Verstandelijk Gehandicapten (NVAVG)
  • Nederlandse Vereniging van Pedagogen en Onderwijskundigen (NVO)
  • Netwerk voor mensen met een beperking of chronische ziekte (Ieder(in))
  • Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN)
  • Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (V&VN)
  • Zorgverzekeraars Nederland (ZN)