Voorwaardelijke toelating langdurige actieve fysiotherapie bij patiënten met reumatoïde artritis (RA) met ernstige functionele beperkingen

Langdurige actieve fysiotherapie of oefentherapie voor de behandeling van patiënten met reumatoïde artritis (RA) en ernstige functionele beperkingen is met ingang van 1 oktober 2019 voorwaardelijk toegelaten tot het basispakket van de Zvw voor een periode van 4 jaar. De voorwaarde is dat patiënten deelnemen aan het onderzoek naar de (kosten)effectiviteit van langdurige actieve fysiotherapie of oefentherapie.

De aandoening en de behandeling

RA is een chronische aandoening die gekenmerkt wordt door ontstekingen van de perifere gewrichten, zoals polsen en enkels. Ook kunnen organen zijn aangedaan, zoals de longen. Symptomen die het meest voorkomen zijn vermoeidheid, pijn en stijfheid van de gewrichten. Op de lange termijn kunnen, zonder adequate behandeling, misvormingen en standsafwijkingen van de gewrichten ontstaan. Patiënten kunnen daardoor ernstig lichamelijk beperkt raken en worden soms zelfs afhankelijk van een rolstoel.

De behandeling die in het voorwaardelijke toelatingstraject onderzocht wordt, is langdurige actieve fysio- of oefentherapie. Langdurige actieve fysio- of oefentherapie bestaat uit functionele oefeningen, aerobicsoefeningen, spierkrachttrainingen en bewegingsoefeningen in combinatie met voorlichting, advies en instructies én zelfmanagementondersteuning. De fysio- of oefentherapie wordt thuis of in de (fysio)praktijk gegeven door een fysio- of oefentherapeut. De opbouw van de behandelingen en het aantal behandelingen per maand is afhankelijk van onder andere de ziekteactiviteit en gewrichtsschade bij de patiënt. De onderzoeksgroep verwacht dat patiënten gemiddeld 52 fysio- of oefentherapiesessies per jaar nodig zullen hebben. 

Volgens de onderzoeksgroep komt op dit moment ongeveer 5% van de 4000 patiënten met RA in aanmerking voor langdurige actieve fysio– of oefentherapie. Maar de verwachting is dat het aantal patiënten met RA dat langdurige actieve fysio- of oefentherapie nodig heeft minder zal worden in de komende decennia. Dat komt door verbeterde behandelingen met biologicals.

Onderzoek

Het hoofdonderzoek betreft een niet geblindeerd, gerandomiseerd onderzoek waarin de (kosten)effectiviteit van de toevoeging van langdurige actieve fysiotherapie of oefentherapie aan de best ondersteunende zorg wordt vergeleken met die van de best ondersteunende zorg alleen. Aan het onderzoek zullen 215 patiënten met RA en ernstige functionele beperkingen deelnemen. Hiervan zullen 108 patiënten (in de interventiegroep) vanaf de eerste dag behandeld worden met langdurige actieve fysiotherapie of oefentherapie. De overige 107 patiënten (in de controlegroep) zullen de eerste 52 weken met alleen best ondersteunende zorg behandeld worden. Na deze periode zal deze groep langdurige actieve fysiotherapie of oefentherapie ontvangen. Er is sprake van een klinische relevant verschil wanneer de gemiddelde effect size verbetert met ten minste 0,5 in de interventiegroep in vergelijking met de controlegroep na 52 weken behandelen. De secundaire uitkomstmaten zijn het fysiek functioneren van de patiënt gemeten met de PROMIS en HAQ-DI vragenlijst, de 6-minuten looptest, kwaliteit van leven gemeten met de RAQoL, SF-36 en EQ-5D vragenlijst, complicaties, behandelevaluatie (incl. frequentie, intensiteit, type en tijdsduur), percentage patiënten dat de behandeling staakt (incl. reden voor staken), ervaren verbetering, tevredenheid, zorggebruik in de tweede- en derde lijn (incl. aantal bezoeken en duur opname), budgetimpact en kosteneffectiviteit.

De uitkomstmaten (met uitzondering van de 6 minuten looptest) zullen jaarlijks gemeten worden.

Er vindt geen nevenonderzoek plaats.

Deelnemende Nederlandse behandelcentra

  • Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC)
  • In principe kunnen alle fysio– en oefentherapiepraktijken in Nederland deelnemen aan het onderzoek. Praktijken die willen meedoen, moeten eerst een samenwerkingsovereenkomst afsluiten met het LUMC. Het LUMC dient alle declaraties voor de geleverde behandelingen in bij de zorgverzekeraars en betaalt de behandeling bij de deelnemende centra.

Kijk voor actuele informatie over de studie op de website van Reuma Nederland.

Vergoeding van de behandeling

Bij deelname aan het onderzoek zullen de eerste 20 behandelingen betaald worden uit een subsidie van ZonMw. Vanaf de 21ste behandeling zal de zorg voorwaardelijk uit het basispakket worden vergoed tot aan het einde van het voorwaardelijk toelatingstraject.

Laatste 6 maanden van een voorwaardelijke toelatingstraject

Zorg wordt alleen vergoed vanuit het basispakket, als het ten minste even effectief is als de gebruikelijke zorg in Nederland. Oftewel de zorg moet voldoen aan de ‘stand van de wetenschap en praktijk’.
Nadat het onderzoek, gekoppeld aan een VT-traject, is afgerond, neemt het Zorginstituut voor het einde van de voorwaardelijke toelating een zogenaamd standpunt in over de vraag of de interventie voldoet aan ‘de stand van de wetenschap en praktijk’. Is dit het geval, dan wordt de interventie onderdeel van het basispakket. Is dit niet het geval, dan mag de interventie niet meer uit het basispakket worden vergoed. De minister wordt hierover geïnformeerd.

Voor informatie

Vragen over dit voorwaardelijke toelatingstraject kunt u per e-mail stellen aan:
Lenneke Sicking
E-mail: LSicking@zinl.nl

Planning

Planning tot aan de publicatie van het standpunt
Stap in het proces Datum

Looptijd Voorwaardelijke Toelating

1 oktober 2019 tot 1 oktober 2023
Beoordelingsperiode 'stand van de wetenschap en praktijk' 1 april 2023 tot 1 oktober 2023
Publicatie standpunt

september 2023

Betrokken partijen

  • Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie (KNGF)
  • Nederlandse Vereniging voor Reumatologie (NVR)
  • Nederlandse Health Professionals in de Reumatologie (NHPR)
  • ReumaNederland
  • Reumafonds
  • Verenging van Oefentherapeuten Cesar en Mensendieck (VvOCM)
  • Zorgverzekeraars Nederland (ZN)