Voorwaardelijke toelating langdurige actieve fysiotherapie bij patiënten met axiale spondyloartritis (AxSpA) met ernstige functionele beperkingen

Langdurige actieve fysiotherapie of oefentherapie voor de behandeling van patiënten met axiale spondyloartritis (AxSpA) en ernstige functionele beperkingen is met ingang van 1 oktober 2019 voorwaardelijk toegelaten tot het basispakket van de Zvw voor een periode van 4 jaar. De voorwaarde is dat patiënten deelnemen aan het onderzoek naar de (kosten)effectiviteit van langdurige actieve fysiotherapie of oefentherapie.

De aandoening en de behandeling

AxSpA is een chronische, systemische aandoening die vooral gekenmerkt wordt door ontstekingen en botvorming van het axiale skelet. Symptomen die het meest voorkomen zijn pijn (voornamelijk rugpijn), stijfheid van de gewrichten en vermoeidheid. Door toenemende beperkingen in de mobiliteit van de wervelkolom, alsmede de vaak optredende comorbiditeiten, ervaren patiënten met AxSpA aanzienlijke beperkingen in activiteiten en participatie en daardoor een afname van de kwaliteit van leven.
De te onderzoeken interventie is langdurige actieve fysiotherapie of oefentherapie toegevoegd aan best ondersteunende zorg (bestaande uit geneesmiddelen [o.a. NSAID’s en biologicals], bewegingsadvies en bewegen zonder supervisie). Langdurige actieve fysiotherapie of oefentherapie bestaat uit functionele oefeningen, aerobic oefeningen, spierkrachttrainingen en flexibiliteit /gewricht bewegingsoefeningen in combinatie met voorlichting, advisering en instructies én zelfmanagementondersteuning (incl. een beweegplan). De opbouw en frequentie is afhankelijk van de ziekteactiviteit, gewrichtsschade en eventuele comorbiditeiten van de patiënt. De interventie wordt thuis of in de (fysio)praktijk gegeven onder supervisie van een fysio- of oefentherapeut. De onderzoeksgroep verwacht dat patiënten gemiddeld 52 fysio- of oefentherapie sessies per jaar nodig zullen hebben.
Volgens de onderzoeksgroep komen op dit moment circa 5% van de patiënten met AxSpA in aanmerking voor langdurige actieve fysiotherapie of oefentherapie (n=1.000). Maar de verwachting is dat door verbeterde medicamenteuze behandelingen het aantal patiënten met AxSpA die langdurige actieve fysiotherapie of oefentherapie nodig heeft minder zal worden in de komende decennia.

Onderzoek

Het hoofdonderzoek betreft een niet geblindeerd, gerandomiseerd onderzoek waarin de (kosten)effectiviteit van de toevoeging van langdurige actieve fysiotherapie of oefentherapie aan best ondersteunende zorg wordt vergeleken met die van best ondersteunende zorg alleen. Aan het onderzoek zullen 215 patiënten met AxSpA en ernstige functionele beperkingen deelnemen. Hiervan zullen 108 patiënten (in de interventiegroep) vanaf de eerste dag behandeld worden met langdurige actieve fysiotherapie of oefentherapie. De overige 107 patiënten (in de controlegroep) zullen de eerste 52 weken met alleen best ondersteunende zorg behandeld worden. Na deze periode zal deze groep langdurige actieve fysiotherapie of oefentherapie ontvangen. Er is sprake van een klinische relevant verschil wanneer de gemiddelde effect size verbetert met ten minste 0,5 in de interventiegroep in vergelijking met de controlegroep na 52 weken behandelen. De secundaire uitkomstmaten zijn het fysiek functioneren van de patiënt gemeten met de PROMIS en BASFI vragenlijst, de 6-minuten looptest, kwaliteit van leven gemeten met de SF-36 en EQ-5D vragenlijst, complicaties, behandelevaluatie (incl. frequentie, intensiteit, type en tijdsduur), percentage patiënten dat de behandeling staakt (incl. reden voor staken), ervaren verbetering, tevredenheid, zorggebruik in de tweede- en derde lijn (incl. aantal bezoeken en duur opname), budgetimpact en kosteneffectiviteit.

De uitkomstmaten (met uitzondering van de 6 minuten looptest) zullen jaarlijks gemeten worden.

Er vindt geen nevenonderzoek plaats.

Deelnemende Nederlandse behandelcentra

In principe kunnen alle fysiotherapie- en/of oefentherapiepraktijken in Nederland deelnemen aan het onderzoek. Praktijken die willen deelnemen aan het onderzoek moeten eerst een samenwerkingsovereenkomst afsluiten met het LUMC. Het LUMC zal alle declaraties voor de geleverde behandelingen indienen bij de zorgverzekeraars en terugbetalen aan de deelnemende centra.

Vergoeding van de behandeling

Bij deelname aan het onderzoek zullen de eerste 20 behandelingen betaald worden uit een subsidie van ZonMw. Vanaf de 21ste behandeling zal de zorg voorwaardelijk uit het basispakket worden vergoed tot aan het einde van het voorwaardelijk toelatingstraject.

Voor informatie

Hedi Schelleman
E-mail: hschelleman@zinl.nl

Planning

Start dossier

1 oktober 2019
Start technische consultatie juni 2023
Bespreking in de Wetenschappelijke Adviesraad (WAR) augustus 2023
Publicatie

september 2023

Betrokken partijen

  • Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie (KNGF)
  • Nederlandse Vereniging voor Reumatologie (NVR)
  • Nederlandse Health Professionals in de Reumatologie (NHPR)
  • ReumaNederland
  • Reumafonds
  • Stichting axiale SpA Nederland
  • Verenging van Oefentherapeuten Cesar en Mensendieck (VvOCM)
  • Zorgverzekeraars Nederland (ZN)