Woont u in een instelling voor langdurige zorg of ontvangt u daar zorg? Dan hebt u als cliënt recht op inspraak. Hierdoor kunt u meepraten over bepaalde zaken die uw dagelijkse leven raken. Vaak heeft een instelling ook een cliëntenraad. Die raad vertegenwoordigt de belangen van alle cliënten in de instelling. Op deze pagina staat meer informatie over het recht op inspraak en over de medezeggenschap van de cliëntenraad.

Meepraten over de zorg kan door inspraak of via de cliëntenraad

Het is belangrijk dat cliënten in de langdurige zorg kunnen meepraten over de zorg, zodat die goed aansluit op hun wensen. Dit wordt op verschillende manieren geregeld: 

  • Met het recht op inspraak kunt u zelf of kunnen uw naasten persoonlijk en direct meepraten over zaken die invloed hebben op uw dagelijkse leven. 
  • De cliëntenraad heeft medezeggenschap. Dat betekent dat ze meepraten en meebeslissen. De cliëntenraad spreekt namens een groep cliënten en hun naasten en komt op voor de gezamenlijke belangen van de cliënten. 

Door inspraak kunt u uw mening geven over zaken die gaan over uw dagelijks leven

Een zorginstelling moet cliënten en hun naasten de gelegenheid geven om mee te praten over zaken die invloed hebben op het dagelijks leven. Dat gaat bijvoorbeeld over maaltijden, activiteiten of huisregels. Elke individuele bewoner moet rechtstreeks aan de instelling diens mening kunnen geven. Instellingen zijn verplicht om deze mogelijkheid te bieden, maar vrij om dat op hun eigen manier te organiseren. Dit kan bijvoorbeeld via een huiskameroverleg of via een vragenlijst. Achteraf moet de instelling de cliënten informeren over wat ze hebben gedaan met de resultaten van de inspraak.

Cliëntenraden spreken namens cliënten met de instelling

De cliëntenraad behartigt de belangen van de cliënten in de instelling. Alle instellingen in de gezondheidszorg die verblijf bieden moeten een cliëntenraad hebben als er 10 of meer personen zorg verlenen. Instellingen die geen verblijf bieden moeten een cliëntenraad hebben als er 25 of meer personen zorg verlenen. Als een instelling meerdere locaties heeft, dan moeten ze op iedere locatie zorgen voor een cliëntenraad. In sommige gevallen kunnen ze hiervan afwijken en 1 centrale cliëntenraad inrichten. 

De cliëntenraad kan gevraagd en ongevraagd advies geven. Voor sommige onderwerpen is vooraf instemming van de cliëntenraad nodig. 

Gevraagd en ongevraagd advies van de cliëntenraad 

De cliëntenraad kan ongevraagd advies geven aan de instelling over onderwerpen die voor de cliënten van belang zijn. De instelling zelf moet op hun beurt bij bepaalde onderwerpen altijd eerst advies vragen aan de cliëntenraad. De onderwerpen waarbij de instelling verplicht is om advies te vragen aan de cliëntenraad staan beschreven in de wet. Het gaat onder meer om besluiten over:  

  • een fusie of samenwerking met andere instellingen
  • een verhuizing of verbouwing
  • het vaststellen van de begroting.

Het is mogelijk dat een instelling het advies van de cliëntenraad niet opvolgt. De instelling moet dit goed kunnen onderbouwen.

Bij bepaalde onderwerpen is instemming nodig van de cliëntenraad 

Voor bepaalde onderwerpen heeft de instelling de instemming nodig van de cliëntenraad. Zonder instemming kan het besluit niet zomaar doorgaan. De onderwerpen waarbij de instelling de instemming van de cliëntenraad nodig heeft voor een besluit, staan beschreven in de wet. Het gaat om onderwerpen als: 

  • kwaliteit van zorg
  • veiligheid en hygiëne
  • eten en drinken
  • geestelijke verzorging
  • recreatie en ontspanning.

De cliëntenraad moet van de instelling alle informatie krijgen die nodig is om advies of instemming te kunnen geven. Ook moet de instelling het advies tijdig aanvragen, zodat het echt van invloed kan zijn op het besluit.

Wilt u meer informatie of hebt u vragen?

Meer weten? Op verschillende sites staat meer informatie over dit onderwerp. 

Wet- en regelgeving

De regels over cliëntenraden en inspraak staan in de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen 2018 (Wmcz 2018). Ga voor meer informatie naar de volgende artikelen: 

Over Zorginstituut Nederland

Zorginstituut Nederland geeft onder meer uitleg over de aard, inhoud en omvang van de zorg die tot het verzekerde pakket (Wlz en Zvw) behoort. Door middel van de pagina’s in het Wlz-kompas draagt het Zorginstituut bij aan een eenduidige uitleg van de aanspraak binnen de langdurige zorg. 

Ga voor meer informatie naar de pagina ‘Over onze organisatie’.