Protonentherapie is een vorm van radiotherapie. Radiotherapie is de behandeling van kanker met straling. Protonentherapie wordt alleen voor bepaalde soorten kanker ingezet. Zorginstituut Nederland bracht in 2011 een standpunt uit over de inzet van protonentherapie bij onder andere mensen met een hoofd-hals tumor. Het Zorginstituut heeft gekeken of er een aanleiding is om dit standpunt te herzien. Dat is niet het geval. In dit addendum lichten we toe hoe we tot deze conclusie zijn gekomen.
Aanleiding addendum bij standpunt protonentherapie voor mensen met een hoofd-halstumor
In het standpunt uit 2011 heeft het Zorginstituut bij de beoordeling van onder andere hoofd-hals tumoren de aanname gedaan dat de tumorcontrole en overleving van patiënten die behandeld zijn met protonentherapie, gelijk is aan die van patiënten die behandeld zijn met fotonentherapie. In 2025 en 2026 zijn 2 studies uitgevoerd die deze aanname lijken te bevestigen.
Samenvatting van het addendum
Vanwege de resultaten van de 2 studies, zien we geen aanleiding om het eerdere standpunt te herzien. Dit betekent dat protonentherapie voor hoofd-hals tumoren verzekerde zorg blijft.
In het kader van cyclisch en risicogericht pakketbeheer zal het Zorginstituut bij nieuwe klinische gegevens over langetermijnbijwerkingen door bestraling opnieuw een inschatting maken of het standpunt heroverwogen moet worden.
Protonentherapie is zorg voor mensen met bepaalde soorten kanker
Bij protonentherapie is de manier waarop de straling wordt opgewekt anders dan bij de gebruikelijke technieken, zoals fotonenbestraling. Bij fotonenbestraling wordt gebruikgemaakt van röntgenstraling. Protonentherapie is bestraling met protonen. Die protonen geven hun straling heel precies op 1 plek af, de plek waar de tumor zit. Zo is er minder kans op schade aan de omliggende gezonde organen en weefsels. Als gevolg daarvan kunnen ernstige bijwerkingen worden verminderd, die vaak pas jaren laten optreden.
Protonentherapie wordt soms wel en soms niet voor mensen met kanker vergoed
Niet iedereen komt in aanmerking voor protonentherapie, omdat deze behandeling niet voor iedereen de beste keuze is. Bij de zogenoemde ‘model-based’ indicaties komt een patiënt alleen in aanmerking voor protonentherapie als de arts verwacht dat diegene een belangrijk voordeel heeft vergeleken met fotonentherapie. De arts vergelijkt dan de 2 soorten straling met elkaar voor de situatie van de specifieke patiënt. Zo kan de arts nagaan of protonentherapie minder schade geeft aan de organen om de tumor heen dan de fotonenstraling. Protonentherapie wordt dus soms wel en soms niet vergoed uit het basispakket van de zorgverzekering.
Ga voor meer informatie naar de pagina ‘Verzekerde zorg- Protonentherapie (Zvw)’.