De gemiddelde tijd die het kost om een duur ziekenhuisgeneesmiddel uit de zogeheten ‘sluis’ te beoordelen, is in 2025 met 27 dagen gedaald vergeleken met een jaar eerder. Dat meldt Zorginstituut Nederland. De pakketbeoordeling van dure sluisgeneesmiddelen is daarmee ongeveer een derde van de totale tijdsduur. Die loopt vanaf registratie bij de European Medicines Agency (EMA) tot afronding van prijsonderhandelingen. Het Zorginstituut heeft vorig jaar ook tijdwinst geboekt bij de beoordeling van geneesmiddelen die op recept via de apotheek worden verstrekt: in 2025 duurde dat gemiddeld 92 dagen, vergeleken met 110 dagen in 2024.
Beeld: © ANP
Verbeteringen in de beoordeling van geneesmiddelen
Het Zorginstituut heeft de afgelopen jaren meerdere stappen doorgevoerd om het proces van geneesmiddelbeoordeling te verbeteren en te verkorten. Dat levert inmiddels positieve resultaten op, zonder dat we aan zorgvuldigheid verliezen. Onder meer is het aantal beoordelaars uitgebreid, en eind 2024 hebben we het beoordelingsproces van proefdossiers doorgelicht en efficiënter gemaakt. Een farmaceut dient een proefdossier in vóór een definitieve vergoedingsaanvraag. Zo kan het Zorginstituut nagaan of er zaken ontbreken om een beoordeling te kunnen doen. Dit verkleint het risico op vertraging tijdens een beoordeling doordat bepaalde informatie ontbreekt of onvolledig is.
Beoordeling start pas na indiening vergoedingsdossier
Farmaceutische bedrijven wijzen regelmatig op te lange doorlooptijden bij de toelating van geneesmiddelen in Nederland. Zij rekenen daarbij vanaf de registratie van een nieuw geneesmiddel bij de EMA door de fabrikant. Met EMA-registratie krijgt een middel toegang tot de Europese markt. Maar de toelatingsprocedure om toegelaten te worden tot het basispakket in Nederland begint pas wanneer de fabrikant zijn definitieve vergoedingsdossier indient bij het Zorginstituut. Er zit regelmatig veel tijd tussen de registratie van een middel bij de EMA en het verzoek om toelating tot het basispakket in Nederland.
Redelijke vraagprijs? Dan prijsonderhandeling niet nodig
Ook prijsonderhandelingen kosten veel tijd. Die voert het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) met een fabrikant als de vraagprijs van een geneesmiddel te hoog is. Een vraagprijs is rechtvaardig als er een goede balans is met de gezondheidswinst voor patiënten en de samenleving. Als er wel sprake is van een maatschappelijk aanvaardbare prijs, zijn prijsonderhandelingen niet nodig. Een geneesmiddel kan dan direct tot het basispakket worden toegelaten na een positief advies van het Zorginstituut aan de minister. Het Zorginstituut deed in 2025 gemiddeld 144 dagen over de beoordeling van een duur sluisgeneesmiddel, 27 dagen korter dan het jaar ervoor. Bijna een derde van de in totaal 33 sluismiddelen in 2025 is binnen 120 dagen afgerond.
Grootste deel weesgeneesmiddelen krijgt positief oordeel
Het aantal geneesmiddelbeoordelingen dat het Zorginstituut jaarlijks doet, neemt elk jaar toe. Tussen begin 2023 en eind 2025 ging het om 170 nieuwe geneesmiddelen en indicatie-uitbreidingen van bestaande middelen. Ruim een derde (34%) van deze geneesmiddelen die het Zorginstituut beoordeelde, waren geneesmiddelen voor zeldzame ziekten, zogeheten weesgeneesmiddelen. Ongeveer 90% daarvan (52 weesgeneesmiddelen) werd beoordeeld als bewezen effectieve zorg. Voor de helft hiervan adviseerden wij om over de prijs te onderhandelen.
‘Snelle beschikbaarheid cruciaal, maar niet voor elk middel’
Mark Janssen, voorzitter van het Zorginstituut: “Deze cijfers laten zien dat effectieve zorg die tegen een redelijke prijs wordt aangeboden, snel beschikbaar kan komen voor patiënten. Snelle beschikbaarheid vinden we enorm belangrijk voor geneesmiddelen die een duidelijke meerwaarde hebben, en die zien we gelukkig vaak genoeg voorbijkomen. Maar we zien ook middelen die nauwelijks verschil maken voor iemands gezondheid of kwaliteit van leven, die wel tegen een hoge prijs worden aangeboden. We streven daarom niet naar 100% beschikbaarheid van álle nieuwe middelen, maar naar snelle toegang tot goede zorg voor iedereen.”
Over Zorginstituut Nederland
Iedereen die in Nederland woont of werkt, is verplicht om een zorgverzekering te hebben. Zorginstituut Nederland is een overheidsorganisatie met als belangrijkste taak het samenstellen van het basispakket van de zorgverzekering. Hierbij maken we ingewikkelde, maar noodzakelijke keuzes om ervoor te zorgen dat iedereen in Nederland goede zorg kan krijgen. Nu en in de toekomst.