Zintuiglijk gehandicaptenzorg (ZG-zorg) omvat multidisciplinaire zorg voor mensen met een visuele of auditieve beperking, of een communicatieve beperking als gevolg van een taalontwikkelingsstoornis.

Wat is ZG-zorg en wat niet?

Het doel van ZG-zorg is om de verzekerde zo zelfstandig mogelijk te kunnen laten functioneren.
De ZG-zorg bestaat uit:

  • diagnostiek (het vaststellen van de ernst van de beperking en de zorgvragen die daaruit voortvloeien)
  • interventies die zich richten op het psychisch leren omgaan met de handicap
  • interventies die de beperking opheffen of compenseren en daarmee de zelfredzaamheid vergroten

 
Onder de ZG-zorg valt niet:

  • de complexe, langdurige en levensbrede ondersteuning aan volwassen doofblinden en volwassen prelinguaal doven
  • zorg of ondersteuning om maatschappelijk te functioneren

Visuele beperking

Diagnostiek in verband met een visuele beperking

Of sprake is van een visuele beperking wordt vastgesteld met toepassing van 'evidence based' richtlijnen van het Nederlands Oogheelkundig Gezelschap (NOG). In deze NOG-richtlijnen voor diagnostiek voor vaststelling van een visuele beperking staat, dat sprake is van een visuele beperking bij:

  • een gezichtsscherpte van < 0.3 aan het beste oog,
  • een gezichtsveld < 30 graden, of
  • een gezichtsscherpte tussen 0.3 en 0.5 aan het beste oog met daaraan gerelateerde ernstige beperkingen in het dagelijks functioneren.

Zorg in verband met een visuele beperking

De zorg aan mensen met een visuele beperking bestaat voor een groot deel uit kortdurende extramurale zorgtrajecten (zorg die gegeven wordt buiten het ziekenhuis of zorginstelling). De ZG-zorg is erop gericht om de verzekerde zo zelfstandig mogelijk te kunnen laten functioneren door het (psychisch) leren omgaan met de beperking of het opheffen of het compenseren van de beperking.
Zorg die betrekking heeft op het ondersteunen bij het maatschappelijk functioneren vallen niet onder de ZG-zorg.

Auditieve beperking

Diagnostiek in verband met een auditieve beperking

Of sprake is van een auditieve beperking wordt vastgesteld met toepassing van 'evidence based' richtlijnen van de FENAC. In deze  FENAC-richtlijnen voor diagnostiek voor vaststelling van een auditieve beperking staat dat er sprake is van een auditieve beperking als:

  • het drempelverlies bij het audiogram ten minste 35 dB bedraagt, verkregen door het gehoorverlies bij frequenties van 1000, 2000 en 4000 Hz te middelen, of
  • als het drempelverlies groter is dan 25 dB bij meting volgens de Fletcher index, het gemiddelde verlies bij frequenties van 500, 1000 en 2000 Hz.

Zorg in verband met een auditieve beperking

Het zorgtraject bij een auditieve beperking start met audiologische hulp. Deze hulp valt niet onder de ZG-zorg, maar is wel zorg uit het basispakket. Deze audiologische hulp bestaat uit:

  • diagnostisch onderzoek van de gehoorfunctie,
  • advisering van de verzekerde over aan te schaffen gehoorapparatuur
  • voorlichting aan de verzekerden met betrekking tot het gebruik van de apparatuur

Informatie over hulpmiddelen voor slechthorenden en doven is te vinden op de pagina 'Hulpmiddelen voor slechthorenden en doven (auditieve hulpmiddelen) (Zvw)'.

De ZG-zorg aan mensen met een auditieve beperking wordt geleverd door keel-neus-en-oorartsen (kno-artsen), audiologische centra en zorgverleners in de zintuiglijk gehandicaptensector.
Voor mensen met een gehoorbeperking kunnen onderdelen van ZG-zorg zijn:

  • activiteiten om alternatieve communicatievormen te leren, zoals leren van Nederlandse Gebarentaal
  • omgaan met de impact van de beperking en vergroten van zelfredzaamheid
  • interventies gericht op (toekomstig) zelfstandig wonen
  • hulp bij psychische klachten als gevolg van de auditieve beperking

Communicatietraining voor verzekerden met een zintuiglijke handicap valt onder de Zvw voor zover het gaat om het aanleren van vaardigheden. Buiten de Zvw valt het 'inslijpen' van de aangeleerde vaardigheden. Met inslijpen wordt bedoelt: het herhaaldelijk oefenen en het onderhouden van de vaardigheden in de dagelijkse praktijk. Ook zorg die betrekking heeft op het ondersteunen bij het maatschappelijk functioneren valt niet onder de ZG-zorg.

Cliëntsysteem

Ook het ‘systeem’ (gezinsleden, verzorgers) rondom degene met een zintuiglijke beperking kan in aanmerking komen voor onderdelen van ZG-zorg. Wanneer een auditief beperkte bijvoorbeeld in aanmerking komt voor het aanleren van gebarentaal, kunnen zijn gezinsleden hier ook voor in aanmerking komen.
In die gevallen waarin sprake is van ZG-zorg aan het systeem van de cliënt vallen alle kosten onder de verzekering van de cliënt. Als de cliënt een volwassene met een zintuiglijke beperking is, betekent dit dat de kosten dan onder het eigen risico van de cliënt vallen. Wanneer de cliënt jonger is dan 18 jaar is het eigen risico niet van toepassing.

Zorg in verband met een communicatieve beperking als gevolg van een taalontwikkelingsstoornis

Er is sprake van een communicatieve beperking als gevolg van een taalontwikkelingsstoornis als de stoornis te herleiden is tot neurobiologische en/of neuropsychologische factoren. Daarnaast is een voorwaarde dat de taalontwikkelingsstoornis primair is. Dat wil zeggen dat andere problematiek (psychiatrisch, fysiologisch, neurologische) ondergeschikt is aan de taalontwikkelingsstoornis. De taalontwikkelingsstoornis wordt gekarakteriseerd door ernstige problemen in taalverwerving van de moedertaal. Het betreft hier dus niet taalverwervingsproblematiek in verband met een tweede taal of anderstaligheid. Of er sprake is van een communicatieve beperking wordt vastgesteld met multidisciplinaire diagnostiek volgens de evidence based FENAC-richtlijnen voor diagnostiek voor vaststelling van een communicatieve beperking als gevolg van een taalontwikkelingsstoornis.
Bij de zorg bij deze beperking gaat het om kinderen en jong volwassenen tot de leeftijd van 23 jaar. Deze zorg is voor kinderen met ernstige spraak/taalmoeilijkheden. Aan de ouders wordt een behandeling aangeboden die de taalontwikkeling en sociaal-emotionele ontwikkeling stimuleert.

Eigen risico

Voor ZG-zorg geldt het eigen risico. Meer informatie over het eigen risico staat op de pagina 'Eigen risico (Zvw)'.

Regelgeving

De aanspraak op ZG-zorg staat beschreven in:

Zie ook