Als iemand ouder wordt of last krijgt van zijn gezondheid, kan er verpleegkundige zorg thuis nodig zijn. De zorg kan van korte of lange duur zijn. Een wijkverpleegkundige geeft een indicatie voor deze zorg. In de meeste situaties wordt de zorg dan vergoed uit het basispakket (Zorgverzekeringswet (Zvw)).
Verpleging van kinderen thuis valt onder de Zvw. Verzorging kan ook onder de Jeugdwet vallen. Als iemand een indicatie heeft voor zorg vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz) dan wordt deze zorg vergoed vanuit de Wlz, tenzij de verpleging plaatsvindt onder directe aansturing van de medisch specialist.

Verpleging en verzorging thuis

Vanaf 1 januari 2015 wordt ‘verpleging in de wijk’ vergoed uit het basispakket. Verpleging in de wijk omvat ‘zorg zoals verpleegkundigen die plegen te bieden’ en deze zorg wordt geleverd ‘in de eigen omgeving’ van de verzekerde. Voorwaarde is dat er sprake is van ‘een behoefte aan geneeskundige zorg of een hoog risico daarop’. Dit staat beschreven in artikel 2.10 van het Besluit zorgverzekering. Samen met de huisartsenzorg is de 'verpleging in de wijk’ erop gericht mensen zo lang mogelijk thuis te laten wonen, ondanks ouderdom, ziekte of beperking.
‘Zorg zoals verpleegkundigen die plegen te bieden’ betekent dat alle zorg die de verpleegkundige tot zijn deskundigheid rekent (zoals omschreven door de beroepsgroep)  uit het basispakket vergoed kan worden.

Wat valt er onder wijkverpleging?

Onder wijkverpleging vallen verpleegkundige handelingen die thuis plaatsvinden. Het kan bijvoorbeeld gaan om verpleegkundige handelingen zoals wondverzorging, het klaarzetten van medicijnen en deze toedienen, stomazorg en katheteriseren.
Ook verzorging kan onder de verpleging in de wijk vallen. Verzorging is Assistentie bij de Dagelijkse Levensverrichtingen (ADL) zoals het aankleden en uitkleden, het wassen en douchen en de verzorging van de huid.
Niet alleen verpleegkundige handelingen en ADL (verpleging en verzorging), maar ook het coördineren, signaleren, coachen (bijvoorbeeld ondersteuning bij zelfmanagement) en preventieve zorg om aandoeningen, beperkingen of verslechtering van de gezondheid te voorkomen, behoren tot het takenpakket van de verpleegkundige. Dit geldt ook voor casemanagement.
Als het nodig is, maakt de wijkverpleegkundige afspraken met de gemeente over zorg, welzijn en wonen.

Wijkverpleging aanvragen

Voor verpleging en verzorging is geen verwijzing nodig van een huisarts of medisch specialist. Wijkverpleegkundige zorg kan worden uitgevoerd door verpleegkundigen en verzorgenden, afhankelijk van de zorgbehoefte van de verzekerde. De wijkverpleegkundige indiceert de zorg en kijkt wie de zorg moet leveren.

Hoe wordt de zorg vergoed?

Meestal wordt zorg thuis door een verpleegkundige of verzorgende vanuit het basispakket vergoed. Er geldt geen eigen bijdrage voor deze zorg thuis die onder de Zvw valt. Ook het wettelijk verplicht eigen risico geldt niet voor deze zorg.
Zorg thuis kan ook onder de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) of de Wet langdurige zorg (Wlz) vallen, als er alleen persoonlijke verzorging nodig is:

  • Persoonlijke verzorging (in de zin van ADL-ondersteuning) als een verzekerde niet voldoende zelfredzaam is bijvoorbeeld in verband met een psychiatrische aandoening of beperking, een verstandelijke of zintuiglijke handicap die gericht is op het opheffen van een tekort aan zelfredzaamheid, is geregeld in de Wmo. Deze zorg kan aangevraagd worden via de gemeente waarin de verzekerde woont. Voor deze zorg kan een eigen bijdrage gelden.
  • Als een verzekerde een Wlz-indicatie heeft dan is verpleging en verzorging onderdeel van de zorg vanuit de Wlz. Als de verpleging plaatsvindt onder directe aansturing van de behandelend medisch specialist is dit niet zo. Dan valt de zorg onder de Zorgverzekeringswet. Informatie hierover is te vinden op de pagina 'Persoonlijke verzorging, begeleiding en verpleging (Wlz)'.

Zorg in natura (zin) of een Persoonsgebonden budget (pgb)

Een verzekerde kan kiezen voor zorg in natura of een persoonsgebonden budget aanvragen bij de zorgverzekeraar.

Zorg in natura

Bij zorg in natura (zin) heeft de zorgverzekeraar een overeenkomst met de zorgaanbieder, die de zorg leveren. De zorgverzekeraar maakt afspraken met de zorgaanbieder en betaalt de zorgaanbieder.

Persoonsgebonden budget

Een verzekerde kan met een persoonsgebonden budget (pgb) zelf zorgaanbieders kiezen en met hen een overeenkomst afsluiten . De verzekerde kan een pgb aanvragen bij de zorgverzekeraar. Voor de berekening van de hoogte van het pgb is de indicatie van de wijkverpleegkundige bepalend. De belangrijkste voorwaarden voor een pgb zijn:

  • De zorgverzekeraar beoordeelt of de aanvrager in staat is om een pgb te beheren en kwalitatief goede zorg in te kopen.
  • Een verzekerde moet duidelijk aangeven waarom hij kiest voor een pgb. De verzekeraar kijkt of er aan de gestelde voorwaarden wordt voldaan.
  • Ieder pgb heeft een budgetplan. In het budgetplan staat zorgvuldig beschreven welke zorg wordt ingekocht met het pgb.
  • De regels voor het pgb in de Zvw kunnen verschillen per zorgverzekeraar. De regels zijn terug te vinden in de polisvoorwaarden.

Verpleging en verzorging bij kinderen in de thuissituatie

Waar valt de verpleging voor zieke kinderen onder?

De verpleging van kinderen valt in beginsel onder de Zvw, tenzij het kind een indicatie voor Wlz-zorg heeft. Als de verpleging plaatsvindt onder directe aansturing van de medisch specialist, dan is de verpleging altijd Zvw-zorg.

Waar valt de verzorging voor zieke kinderen onder?

De verzorging van kinderen (in de zin van ADL-ondersteuning) valt in beginsel onder de Jeugdwet, ook wanneer een kind verpleging uit de Zvw krijgt. De gemeente is verantwoordelijk voor de uitvoering van de Jeugdwet.
Het kan dus voorkomen dat een kind verpleging vanuit de Zvw en verzorging vanuit de Jeugdwet ontvangt. Met ingang van 1 januari 2018 verandert dit. Wanneer een kind binnen de intensieve kindzorg valt of wanneer er sprake is van palliatief terminale zorg, dan valt de totale zorg thuis, verpleging en verzorging, onder de Zvw.

Meer informatie

Er zijn diverse factsheets ontwikkeld waarin meer informatie is terug te vinden, bijvoorbeeld de voorwaarden voor intensieve kindzorg.

Wijkverpleging op de website van Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (V&VN)

Goede zorg aan een (ernstig) ziek kind

Regelhulp, wegwijzer naar zorg en ondersteuning