De meeste mensen hebben wel eens sombere gevoelens of zien het even niet meer zitten. Maar soms ontwikkelt iemand een psychische stoornis, waarvoor professionele hulp nodig is. De geneeskundige geestelijke gezondheidszorg (GGZ) biedt deze hulp die gericht is op herstel of voorkoming van verergering van een psychische stoornis. Deze zorg komt meestal voor vergoeding uit het basispakket in aanmerking.

Behandeling psychische stoornissen meestal vergoed

In Nederland wordt de DSM (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) gebruikt om te bepalen of iemand recht kan hebben op verzekerde geneeskundige GGZ. De DSM is een classificatiesysteem voor psychische aandoeningen, uitgegeven en opgesteld door de American Psychiatric Association. Alleen psychische stoornissen kunnen worden behandeld in de geneeskundige GGZ. Behandeling van psychische problemen – zonder dat sprake is van een psychische stoornis volgens de DSM-5 – valt niet onder de geneeskundige GGZ. Behandeling van deze klachten kan wel worden vergoed binnen de huisartsenzorg, zo nodig met ondersteuning van de praktijkondersteuner GGZ.
De geneeskundige GGZ staat beschreven in artikel 2.4 van het Besluit zorgverzekering. De geneeskundige GGZ bij verblijf staat beschreven in artikel 2.12 van het Besluit zorgverzekering.

Opname in een GGZ-instelling

In sommige gevallen kan het nodig zijn dat iemand wordt opgenomen in een GGZ‑instelling, bijvoorbeeld in een psychiatrisch ziekenhuis of instelling voor verslavingszorg. In dat geval dekt de basisverzekering in de regel alle kosten tot een verblijf van 3 jaar. Als een verzekerde langer dan 3 jaar verblijft in een instelling in verband met de geneeskundige geestelijke gezondheidszorg, wordt dit verblijf met behandeling na het derde jaar betaald uit de Wet langdurige zorg (Wlz). Dit staat verder beschreven op de pagina 'Toegang tot Wlz-zorg'.

Eigen risico

Bij behandeling van een psychische stoornis in de geneeskundige-GGZ geldt het eigen risico. Als de huisarts of de praktijkondersteuner GGZ de psychische klachten behandelt, geldt het eigen risico niet.
Zie voor meer informatie de pagina 'Eigen risico'.

Niet alle soorten behandelingen en interventies vergoed

Niet alle psychologische interventies komen voor vergoeding in aanmerking. Interventies of behandelingen die niet voldoen aan de stand van de wetenschap en praktijk, met andere woorden interventies waarvoor geen of onvoldoende bewijs is dat deze effectief zijn, vallen niet onder het basispakket (Zvw). Ook interventies die wettelijk zijn uitgesloten kunnen niet worden vergoed.

Aanpassingsstoornissen

Niet alle stoornissen zoals geclassificeerd in de DSM worden vanuit de geneeskundige GGZ behandeld of vergoed. Zo komt de behandeling van aanpassingsstoornissen (bijvoorbeeld na echtscheiding, verlies van werk of rouw) niet voor vergoeding in aanmerking omdat deze behandeling wettelijk is uitgesloten van de Zvw. Dit staat beschreven in artikel 2.1, onderdeel h van de Regeling zorgverzekering.

Leerstoornissen

Ook zijn er stoornissen die tot een ander domein behoren dan de gezondheidszorg, bijvoorbeeld leerstoornissen waar het onderwijs primair verantwoordelijk voor is.

Een andere zorgverlener

Verder zijn er stoornissen die niet binnen de geneeskundige GGZ worden behandeld, omdat het gaat om zorg die onder de verantwoordelijkheid van een andere hulpverlener valt, bijvoorbeeld de behandeling van slaapstoornissen door de huisarts of (somatisch) medisch specialist.

DSM-5

Met ingang van 1 januari 2017 maken we gebruik van de DSM-5 classificatie. Wat dit betekent voor de aanspraken kunt u lezen in de tabel. Deze tabel is gebaseerd op standpunten die wij in onze eerdere rapporten hebben uitgebracht.

Reikwijdte Zvw, Jeugdwet en Wlz

De geneeskundige GGZ die vergoed wordt vanuit de basisverzekering beperkt zich tot verzekerden van 18 jaar en ouder. De behandeling van psychische stoornissen bij jeugdigen wordt sinds 2015 gefinancierd vanuit de Jeugdwet. De gemeenten zijn verantwoordelijk voor het uitvoeren van de Jeugdwet.

Ook verzekerden met een Wlz-indicatie die in een Wlz-instelling verblijven, kunnen behandeling voor een psychische stoornis nodig hebben. Hoe deze geleverd en betaald wordt, hangt af van de situatie van de cliënt.

Meer informatie over de verschillende domeinen die gelden voor mensen met een psychische stoornis en de grensvlakken tussen die domeinen vindt u in het rapport ‘De wettelijke domeinen voor zorg en ondersteuning aan mensen met een psychische stoornis’ en in de brochure ‘Zorg en ondersteuning voor mensen met een psychische aandoening’. Verder is in het rapport ‘Kindergeneeskunde’ de afbakening tussen de Jeugdwet en Zorgverzekeringswet omschreven voor de zorg die kinderartsen bieden.